Kamerstuk 22181, nr. 311: evaluatieverslag van de Nederlandse militaire bijdragen aan de NAVO-operaties rond Kosovo (Extraction Force, Eagle Eye, Allied Force, Allied Harbour) (brief van 22 maart 2000)

Op verzoek van de Albanese regering en in overleg met de UNHCR besloot de NAVO daarom op 11 april de Albanese autoriteiten en de internationale hulporganisaties de helpende hand te bieden. In het kader van operatie «Allied Harbour» werd de «Albanian Force» (AFOR) geformeerd. … Op 12 april besloot het kabinet bij te dragen aan operatie «Allied Harbour» met een bataljonshoofdkwartier en een beveiligingscompagnie van het Korps mariniers (totaal 312 militairen), een transporteenheid van de Koninklijke landmacht (totaal 155 militairen en 40 vrachtauto's), het tot dan toe in Macedonie gestationeerde helikopterdetachement (239 militairen) en een detachement Koninklijke Marechaussee (9 militairen). … De Nederlandse eenheden waren belast met het beveiligd transporteren van vluchtelingen en hulpgoederen.

Op 12 april besloot het kabinet bij te dragen aan operatie «Allied Harbour» met een bataljonshoofdkwartier en een beveiligingscompagnie van het Korps mariniers (totaal 312 militairen)

Op 12 april besloot het kabinet bij te dragen aan operatie «Allied Harbour» met … een detachement Koninklijke Marechaussee (9 militairen).

Nederland leverde de grootste bijdrage aan deze taak en was met de leiding van «Task Force Romeo» belast. In totaal vervoerde de taakgroep 11 656 vluchtelingen en 3156 ton hulpgoederen.

Defensie was bij planning voor de Nederlandse deelname – de NAVO had geen termijn gesteld – uitgegaan van een inzet van ongeveer drie maanden. Achteraf bleek deze schatting juist te zijn.

De door Nederland geleide taakgroep «Task Force Romeo» was daarmee de eerste werkelijk «joint» (of «paarse») operatie van de Nederlandse krijgsmacht. Dit gezamenlijke optreden verliep goed. De logistieke processen en procedures bleken echter voor verbetering vatbaar.

Bij «joint» optreden dienen zowel de planning als de uitvoering beter op elkaar te worden afgestemd.

De belangrijkste les: alle personeel dient doordrongen te zijn van het belang van civiel-militaire samenwerking onontbeerlijk is.

Daarom kwamen de OVSE en de NAVO overeen dat de KVM-waarnemers zonodig door NAVO-eenheden zouden worden ontzet. Daartoe werd de NAVO «Extraction Force» (EFOR) opgericht en in Macedonië gestationeerd. … De Nederlandse bijdrage bestond uit een helikopterdetachement (drie Chinooks en vijftig militairen) van de Koninklijke luchtmacht en een geniecompagnie (zeventig militairen), drie ambualances met personeel, alsmede een twintigtal staf-functionarissen van de Koninklijke landmacht ten behoeve van het EFOR-hoofdkwartier. … De geniecompagnie en het helikopterdetachement zijn in april ingezet bij de bouw van vluchtelingenkampen en het vervoer en de distributie van hulpgoederen.

Het plan voor EFOR werd op 4 november 1998 door de NAVOraad goedgekeurd.

EFOR is niet ingezet: na de terugtrekking van de KVM had EFOR feitelijk geen taak meer.

De geniecompagnie en het helikopterdetachement zijn in april ingezet bij de bouw van vluchtelingenkampen en het vervoer en de distributie van hulpgoederen. Zij hebben hieraan een nuttige bijdrage geleverd.

EFOR-eenheden speelden een belangrijke rol bij de opvang van honderdduizenden Kosovo-Albanezen die naar Macedonië waren gevlucht. Voorts droegen de EFOR-eenheden bij aan de stabilisering van de regio: van hun aanwezigheid ging een afschrikwekkende werking uit op de FRJ.

Dit heeft in het geval van EFOR geleid tot een kortere voorbereidingstijd voor het personeel. Het zou beter zijn al te beginnen met de voorbereidingen vóór het officiële besluitvormingstraject geheel is doorlopen.

De KVM werd bij haar werkzaamheden ondersteund door de NAVO Kosovo Verficatie Missie (NKVM). NAVO-vliegtuigen controleerden boven Kosovo de naleving van Resolutie-1199 van de VN-Veiligheidsraad en de afspraak tussen de NAVO en de FRJ over de toegestane aantal eenheden van het Joegoslavische leger (VJ) en van de speciale politie (MUP) in Kosovo. … Nederland droeg bij aan operatie «Eagle Eye» met een P-3C Orion patrouillevliegtuig van de Koninklijke marine, voorzien van aangepaste waarnemings- en zelfbeschermingsapparatuur. Na de terugtrekking van de KVM werden de werkzaamheden van de (N)KVM vanzelfsprekend opgeschort.

In oktober 1998 leidde de overeenkomst tussen de Amerikaanse onder-handelaar … tot de instelling van de Kosovo Verificatie Missie (KVM), onder leiding van de OVSE, en een lucht-verificatie- missie van de NAVO (operatie «Eagle Eye») om op de naleving van de overeenkomst toe te zien.

Na de terugtrekking van de KVM werden de werkzaamheden van de (N)KVM vanzelfsprekend opgeschort. De Orion werd vervolgens ingezet bij de beveiliging van de NAVO-vlooteenheden die operatie «Allied Force» ondersteunden.

De bijdragen aan EFOR, «Eagle Eye», «Allied Force» en «Allied Harbour» waren van hoge kwaliteit. Personeel en materieel waren volledig op hun taken berekend.

Ook de Chinook-helikopters en de P-3C Orion moesten worden aangepast, al dan niet met al voorziene en geplande modificaties, om de gewenste doeltreffendheid te bereiken

De centrale militaire doelstelling van de luchtacties was het zozeer verhogen van de militaire druk – door aanvallen op VJ- en MUP-eenheden en op de militaire infrastructuur in de FRJ – dat Milosevic zou instemmen met een politieke oplossing van het conflict in Kosovo. … Nederland droeg bij aan operatie «Allied Force» met twintig F-16 gevechtsvliegtuigen en twee KDC-10 tankvliegtuigen.

Operatie «Allied Force» kende ook een maritieme component. … Nederland droeg hieraan vanaf eind april bij met de onderzeeboot Hr.Ms. Dolfijn.

De NAVO besloot al op 27 maart 1999, terwijl de luchtverdediging nog niet was uitgeschakeld, over te gaan naar de tweede fase van de luchtcampagne.

De luchtaanvallen zijn voortgezet tot de ondertekening van de «Military Technical Agreement» tussen de NAVO en de FRJ op 10 juni 1999.

Nederland heeft met zijn F-16's een belangrijke bijdrage geleverd aan het slagen van operatie «Allied Force». Zowel kwantitatief (vijf procent van het totaal aantal sorties, zeven procent van alle aanvalsmissies en zestien procent van alle Europese sorties) als kwalitatief

Operatie «Allied Force» duurde langer dan verwacht. Derhalve moesten spoedmaatregelen worden getroffen om het voortzettingsvermogen te waarborgen. Het was moeilijk de wapenvoorraad tijdens de operatie op peil te houden.

In verband met door een clusterwapen veroorzaakte onbedoelde nevenschade in Nis schortte de minister van Defensie het gebruik van clusterwapens (CBU 87) op in afwachting van de uitkomsten van het Amerikaanse onderzoek hiernaar.

Het Nederlandse detachement werd met 55 militairen uitgebreid tot 278 militairen, wegens de extra vliegtuigen en ter ontlasting van het reeds aanwezige personeel.

«Allied Force» onderstreepte het belang van verdere optimalisering van deze hoge standaard: de hoeveelheid doelsaanstralingsapparatuur moet worden vergroot (de Kamer heeft inmiddels ingestemd met de voorgestelde verwerving van additionele LANTIRN Pods) en er bestaat behoefte aan tactische datalink.

De F-16's waren gestationeerd op vliegbasis Amendola (Italië)