Afgelopen
Voormalig Nederlands-Indië
Kader: Nationaal
Tussen 1945 en 1949 zette Nederland meer dan 200.000 militairen in.
In het kort
- Wanneer
- 1945 – 1949Op de tijdas
- Waar
- Nederlands-Indië (Indonesië)Locaties
- Soort inzet
- Landoptreden
- Laatst genoemd aantal
- 200.000Personeel totaal, op 26 mrt 2026Bron en meer cijfers
In de Tweede Wereldoorlog verloor Nederland tijdelijk de macht over zijn kolonie Nederlands-Indië. Op 17 augustus 1945 riepen de Indonesische leiders Soekarno en Hatta de Republiek Indonesië uit. Nederland probeerde daarna met geweld de macht terug te krijgen. Na jaren van gevechten en onderhandelingen droeg Nederland in 1949 de macht over aan Indonesië. Ruim 6.000 Nederlandse militairen kwamen om het leven.
Waar dat staat
Taak: Tussen 1945 en 1949 zette Nederland meer dan 200.000 militairen in.
Na de Japanse overgave op 15 augustus 1945 riepen de Indonesische leiders Soekarno en Hatta op 17 augustus 1945 de onafhankelijke Republiek Indonesië uit. […] Tussen 1945 en 1949 zette Nederland meer dan 200.000 militairen in. […] In deze strijd kwamen ruim 6.000 Nederlandse militairen om het leven.
Op de tijdlijn
Gebeurtenissen
- 26 jul 1950: Einde: Op 26 juli 1950 werd het koloniale leger opgeheven. Het telde toen nog ongeveer 65.000 militairen.
- 1950: Vertrek: In 1950 keerde een groot deel van de landmachttroepen uit Indonesië terug en ging uit dienst.
- 27 dec 1949: Overdracht: Op 27 december 1949 droeg Nederland de macht over bijna heel Indonesië over aan de Republiek Indonesië.
- aug 1949: Einde: Na de Tweede Politionele Actie ging de guerrillastrijd door. In augustus 1949 kwam er een staakt-het-vuren.
- 30 jun 1949: Vertrek: Door de Van Royen-Roem-overeenkomst van 7 mei 1949 moesten de Nederlandse troepen Yogyakarta verlaten. Het vertrek begon op 30 juni.
- 5 jan 1949: Operatie: Op 5 januari 1949 kwam onder zware internationale druk een einde aan de tweede politionele actie.
- 19 dec 1948: Operatie: Op 19 december 1948 begon Nederland een nieuwe grote aanval: de Tweede Politionele Actie.
- dec 1948: Operatie: In december 1948 namen commando’s met een grote luchtlanding de stad Djokjakarta in.
- 17 jan 1948: Besluit: Op 17 januari 1948 tekenden Nederland en de Republiek de Renville-overeenkomst: afspraken over grenzen en het terugtrekken van Republikeinse troepen. De guerrilla nam niet af.
- 21 jul 1947: Operatie: In de Eerste Politionele Actie, van 21 juli tot 5 augustus 1947, veroverde Nederland grote delen van Java.
- jul 1947: Aankomst: In juli 1947 kwam een tweede divisie dienstplichtigen aan in Indonesië, met Midden-Java als standplaats. Kort daarna was ze al nodig voor een grote militaire actie.
- 15 nov 1946: Besluit: Met het akkoord van Linggadjati van 15 november 1946 erkende Nederland de Republiek op Java en Sumatra. Beide partijen beloofden minder troepen te houden.
- sep 1946: Aankomst: Vanaf september 1946 stuurde Nederland tienduizenden dienstplichtigen naar Indië.
- 14 aug 1946: Start: Op 14 augustus 1946 werd het Korps Militaire Politie opgericht. Het moest de landmacht in Indonesië steunen.
- 24 feb 1946: Aankomst: Op 24 februari 1946 kwamen de eerste Nederlandse oorlogsvrijwilligers aan op Java.
- 1946: Overdracht: Na de Japanse overgave hadden Britse troepen enkele gebieden in handen. In 1946 namen Nederlandse militairen die over.
- 1945: Start: Nederland voerde in Nederlands-Indië een oorlog tegen Indonesische nationalisten.
Reacties van andere landen
- 23 dec 1948: Sovjet-Unie: Vertegenwoordiger van de USSR in de Veiligheidsraad, Mr. Malik (in de OCR-tekst als 'Mr. Matix'), vertaald uit het Russisch (kritisch)
- 22 dec 1948: Verenigde Staten: Mr. Jessup (United States of America), vertegenwoordiger van de VS in de VN-Veiligheidsraad (kritisch)
- 1 aug 1947: Sovjet-Unie: Mr. Gromyko (Union of Soviet Socialist Republics), vertegenwoordiger van de USSR in de VN-Veiligheidsraad (vertaald uit het Russisch) (kritisch)
- 1 aug 1947: India: Mr. Sen (India), vertegenwoordiger in de VN-Veiligheidsraad (kritisch)
- 31 jul 1947: Australië: Colonel Hodgson (Australia), vertegenwoordiger in de VN-Veiligheidsraad (kritisch)
- 30 jul 1947: India: Jawaharlal Nehru, Member for External Affairs, Government of India (doorgegeven door S. Sen, Permanent Liaison Officer van India bij de VN) (kritisch)
- 23 jul 1947: Verenigd Koninkrijk: Minister van Buitenlandse Zaken Ernest Bevin, in het Lagerhuis (kritisch)
Een hoger streepje: meer op die plek, te dicht bij elkaar om apart te tonen. Kies het voor de lijst.
neutraalkritischtoon: inschatting van Heimdall
Locaties
%20scale(0.8333)%22%20fill%3D%22none%22%20stroke%3D%22%2316181c%22%20stroke-width%3D%222%22%20stroke-linecap%3D%22round%22%20stroke-linejoin%3D%22round%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E){kind=small}
Kaart: EOxCloudless 2024 (opent in nieuw venster), Natural Earth (opent in nieuw venster)
Wolkenvrij beeld van 2024 (CC BY-NC-SA 4.0), geen actuele opname
Java, gebied
Waar dat staat
Ten tijde van de eerste grote operatie, de zogeheten Eerste Politionele Actie (juli – augustus 1947), waren er 2 bataljons van het regiment op Java gelegerd.
Bron: Defensie (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): -7.4917, 110.0044
Sumatra, gebied
Waar dat staat
Medio december 1948 begon de Tweede Politionele Actie. Aan die operatie leverden 2 bataljons van het regiment een actieve bijdrage. Een bataljon opereerde op Java en het andere op Sumatra.
Bron: Defensie (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): 0, 102
Djokjakarta, plaats
Waar dat staat
Een compagnie van 5 GRPI nam deel aan een luchtmobiele actie bij Djokjakarta, waarbij de politieke leiding van de Indonesische republiek werd vastgenomen.
Bron: Defensie (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): -7.8014, 110.3647
Verloop
Bekijk het verloop op de globe
Volgorde en filters: Start
Bron
Ministerie van Defensie 1Nederlands Instituut voor Militaire Historie 1Rijksoverheid en Tweede Kamer 0Veteraneninstituut 0
Start
Nederland voerde in Nederlands-Indië een oorlog tegen Indonesische nationalisten.
Waar dat staat
In 1945 vocht Nederland in Nederlands-Indië een oorlog uit tegen Indonesische nationalisten.
Start
Op 14 augustus 1946 werd het Korps Militaire Politie opgericht. Het moest de landmacht in Indonesië steunen.
Waar dat staat
De oprichting van het Korps Militaire Politie is op 14 augustus 1946. Zij moeten de Koninklijke Landmacht in Indonesië ondersteunen en begeleiden.
Uitkomst
Resultaat
Volgorde en filters
VolgordeStandaardPer soort bron
Nederland zag uiteindelijk in dat het de strijd niet kon winnen.
Waar dat staat
Door deze moeilijke omstandigheden zag Nederland uiteindelijk in dat het de strijd niet kon winnen.
De tweede actie lukte militair: Djokjakarta werd bezet en de Republikeinse leiders gevangen. Politiek leverde het weinig op.
Waar dat staat
De tweede actie, in december 1948 en januari 1949, had als doel de Republikeinse regering te ‘onthoofden’ en resulteerde in de militair succesvolle, maar in politiek opzicht weinig effectieve bezetting van Djokjakarta en de gevangenneming van de Republikeinse leiders.
Volgens onderzoekers was er stelselmatig en wijdverbreid extreem geweld van Nederlandse kant. Het kabinet aanvaardt de verantwoordelijkheid voor het falen van de toenmalige leiding.
Waar dat staat
De onderzoekers concluderen dat geen sprake was van incidentele excessen, maar van stelselmatig en wijdverbreid extreem geweld. Zij concluderen ook dat de krijgsmacht als instituut zich hieraan schuldig heeft gemaakt. Deze bevindingen stroken niet met de conclusies die het kabinet … trok in de Excessennota uit 1969. Het kabinet acht het dan ook noodzakelijk afstand te nemen van deze conclusies en aanvaardt ten volle de verantwoordelijkheid voor het collectieve falen van de politieke, bestuurlijke en militaire autoriteiten van destijds.
Het kabinet zegt: de militairen werden slecht voorbereid op een onmogelijke missie gestuurd. Na terugkeer kregen ze te weinig zorg en erkenning.
Waar dat staat
Het kabinet realiseert zich dat de individuele dienstplichtigen en andere militairen van toen slecht voorbereid op een onmogelijke missie werden gestuurd. Zij deden hun plicht zo goed en zo kwaad als dat ging en kregen na terugkeer in Nederland te maken met een gebrek aan zorg en erkenning.
In de eerste actie hadden mariniers na 4 dagen de oosthoek van Java in handen. Maar de Republikeinse troepen waren niet verslagen en zetten een guerrilla voort.
Waar dat staat
Al na 4 dagen hebben de mariniers de hele oosthoek van Java in handen. Onder zware internationale druk stopt de actie op 5 augustus. … Na afloop van de actie breekt een periode van moeizame strijd aan. De Republikeinse troepen zijn niet uitgeschakeld en zetten de strijd voort in de vorm van een guerrilla.
Omvang
Volgorde en filters
VolgordeStandaardPer soort bron
meer dan 200.000
Nederland zette in totaal meer dan 200.000 militairen in.
Waar dat staat
Tussen 1945 en 1949 zette Nederland meer dan 200.000 militairen in.
25.000
In totaal gingen 25.000 oorlogsvrijwilligers naar Indonesië (totaal, niet tegelijk).
Waar dat staat
In totaal gaan 25.000 OVW’ers naar Indonesië.
Slachtoffers
ruim 6.000 doden
Ruim 6.000 Nederlandse militairen kwamen om het leven.
Waar dat staat
In deze strijd kwamen ruim 6.000 Nederlandse militairen om het leven.
127 gesneuveld
Tijdens de eerste politionele actie sneuvelden 127 militairen van de Koninklijke Landmacht of stierven later aan hun verwondingen.
Waar dat staat
Vóór de eerste Tijdens eerste Tijdvak tussen Tijdens tweede Na de tweede … Gesneuveld of aan bekomen verwondingen overleden: Koninklijke Landmacht … Totaal Koninklijke Landmacht *) . 277 … 127 … 430 … 71 … 697
Lessen
In 2005 zei de regering dat Nederland door de grote militaire inzet aan de verkeerde kant van de geschiedenis stond, en dat de scheiding langer en gewelddadiger was dan nodig.
Waar dat staat
In 2005 stelde de regering … dat Nederland door de grootschalige inzet van militaire middelen aan de verkeerde kant van de geschiedenis was komen te staan en dat de scheiding tussen Indonesië en Nederland langer heeft geduurd en met meer militair geweld gepaard is gegaan dan nodig was geweest.
Het kabinet stelt dat Nederlandse politici en bestuurders na de oorlog koloniaal bleven denken en het Indonesische verlangen naar vrijheid onderschatten.
Waar dat staat
Koloniaal denken bleef ook na de Tweede Wereldoorlog het leidende narratief voor Nederlandse politici en bestuurders, die zich in hun opvattingen, rol en handelen bij de vormgeving van nieuwe verhoudingen onvoldoende rekenschap gaven van de ontwikkeling die het Indonesische onafhankelijkheidsstreven had doorgemaakt en het diepgevoelde verlangen naar vrijheid onderschatten dat hieraan ten grondslag lag.
Bijdrage
Koninklijke Landmacht
Volgorde
VolgordeStandaardA–ZMeeste bronnen
Waar dat staat
Ten tijde van de eerste grote operatie, de zogeheten Eerste Politionele Actie (juli – augustus 1947), waren er 2 bataljons van het regiment op Java gelegerd. Dat waren 3 GRPI en 4 GRPI.
Waar dat staat
Ten tijde van de eerste grote operatie, de zogeheten Eerste Politionele Actie (juli – augustus 1947), waren er 2 bataljons van het regiment op Java gelegerd. Dat waren 3 GRPI en 4 GRPI.
Waar dat staat
In december 1947 kwam een derde bataljon van het regiment in Indonesië aan. Dat was 5 GRPI.
Reacties van andere landen
Wat regeringen en nieuwsmedia van andere landen zeiden, met wie het zei en waar. Een reactie is een uitspraak, geen vaststelling van wat er gebeurde.
Volgorde en filters
Toon (inschatting)
Verenigd Koninkrijk, The Guardian (nieuwsbericht)
Senay Boztas
De Nederlandse premier Rob Jetten heeft formeel excuses aangeboden voor de “harteloze” behandeling van duizenden Molukse soldaten die tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd voor het Nederlandse koloniale leger vochten.
Oorspronkelijke tekst (Engels)
The Dutch prime minister, Rob Jetten, has formally apologised for the “heartless” mistreatment of thousands of Moluccan soldiers who fought for the Dutch colonial army during Indonesia’s struggle for independence.
The Guardian is een commercieel medium, centrum-links volgens Media Bias/Fact Check ("Left-Center").
In het medium zelf.
Rusland
Woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken Maria Zacharova
Op onze beurt zouden we de Nederlandse parlementariërs aanraden om, met dezelfde "moderne criteria" die zij op onze geschiedenis proberen toe te passen, de geschiedenis van hun eigen land grondiger te bestuderen en meteen te analyseren of de acties van Nederlandse militairen tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog in 1945-1949 als genocide kunnen worden erkend.
Oorspronkelijke tekst (Russisch)
В свою очередь рекомендовали бы нидерландским парламентариям, используя те самые «современные критерии», которые они пытаются примерять к нашей истории, заняться более глубоким изучением истории собственной страны и заодно проанализировать возможность признания действий голландских военнослужащих в период войны за независимость Индонезии в 1945-1949 гг. в качестве геноцида.
In cijfers
gepubliceerd 26 mrt 2026
Personeel totaal: 200.000
Waar dat staat
Voormalig Nederlands-Indië … Periode 1945 - 1949 … Ingezette militairen 200.000
Zoals de bron het noemt, met de datum waarop het gold. Alle cijfers
Over deze missie staan geen weekoverzichten of nieuwsberichten in de dataset.
Bijgewerkt
Bronnen
Zo verwijs je hiernaar
Heimdall Atlas, ‘Voormalig Nederlands-Indië’, bijgewerkt 5 november 2026, geraadpleegd 6 november 2026, https:/
Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.
Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX
APA
Heimdall Atlas. (2026, 5 november). Voormalig Nederlands-Indië. Geraadpleegd op 6 november 2026, van https:/
BibTeX
@misc{heimdall-nl-missies-nederlands-indie,
author = {{Heimdall Atlas}},
title = {Voormalig Nederlands-Indië},
year = {2026},
date = {2026-11-05},
url = {https://heimdallatlas.com/nl/missies/nederlands-indie},
urldate = {2026-11-06},
note = {Geraadpleegd op 6 november 2026; dataversie 76c561fa1a6902a1}
} Dataversie 76c561fa1a6902a1: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.