Afgelopen
United Nations Protection Force (UNPROFOR)
Nederland deed mee aan UNPROFOR, een lichtbewapende vredesmacht van de VN.
In het kort
- Wanneer
- 1992 – 1995Op de tijdas
- Waar
- Bosnië en HerzegovinaLocaties
- Soort inzet
- Landoptreden
Na de Koude Oorlog viel Joegoslavië uiteen en brak er een burgeroorlog uit. De vredesmacht werkte eerst in Kroatië en daarna in Bosnië-Herzegovina, waar ze weinig kon uitrichten. Nederland leverde vanaf het begin een verbindingsbataljon en een transporteenheid. Apart daarvan dwongen F-16's met de NAVO het vliegverbod af en gaven ze luchtsteun; fregatten deden mee aan Sharp Guard (NAVO, WEU). Het bekendst is de inzet van een bataljon van de Luchtmobiele Brigade in Srebrenica. In juli 1995 namen Bosnische Serviërs het gebied in. Buiten het zicht van de Nederlanders vermoordden ze meer dan 8.000 Bosnische moslims.
Waar dat staat
Taak: Nederland leverde vanaf het begin een verbindingsbataljon en een transporteenheid.
Na de Koude Oorlog viel Joegoslavië uiteen. […] Ook de luchtmacht (F-16’s) en de marine deden mee aan belangrijke operaties. […] In juli 1995 veroverden Bosnische Serviërs de enclave en vermoordden buiten het zicht van de Nederlandse troepen meer dan 8.000 Bosnische moslims.
Op de tijdlijn
Gebeurtenissen
- 21 jul 1995: Vertrek: Op 21 juli 1995 verliet Dutchbat de enclave. Het laatste deel uit Potocari kwam op 22 juli om 8.00 uur aan in Zagreb.
- 15 jul 1995: Incident: Op 15 juli 1995 liet het Bosnisch-Servische leger 55 vastgehouden militairen van Dutchbat vrij. Zij keerden daarna terug naar Soesterberg.
- 12 jul 1995: Incident: Op 12 juli 1995 vertrokken de eerste konvooien met vluchtelingen naar Kladanj. Dutchbat probeerde toezicht te houden op de konvooien.
- 11 jul 1995: Incident: Op 11 juli 1995 veroverde het Bosnisch-Servische leger de VN-enclave Srebrenica.
- 11 jul 1995: Operatie: Op 11 juli 1995 werd luchtsteun goedgekeurd. Om 14.40 uur vielen twee Nederlandse F-16's twee tanks aan.
- 9 jul 1995: Operatie: Op 9 juli 1995 nam het Bosnisch-Servische leger een observatiepost in. In de avond zette Dutchbat met zes pantservoertuigen een blokkade op de weg naar de stad.
- 8 jul 1995: Incident: Op 8 juli 1995 begon de Servische aanval op de Nederlandse observatieposten rond de enclave.
- 6 jul 1995: Incident: Op 6 juli 1995 begon het Bosnisch-Servische leger het offensief tegen de enclave Srebrenica.
- 25 mei 1995: Incident: Na twee NAVO-luchtaanvallen op 25 mei 1995 gijzelden Bosnische Serviërs enkele honderden VN-medewerkers, onder wie enkele Nederlanders.
- apr 1994: Incident: Na NAVO-luchtaanvallen rond Gorazde in april 1994 werden VN-waarnemers, onder wie drie Nederlanders, door Bosnische Serviërs vastgehouden of beperkt.
- mrt 1994: Operatie: Van maart tot en met mei bewaakte de A-compagnie van Dutchbat het vliegveld van Tuzla, dat op 22 maart 1994 weer openging.
- feb 1994: Overdracht: In februari 1994 nam Nederland de VN-taak in de enclave Srebrenica over van Canada.
- feb 1994: Start: In februari 1994 vertrok het luchtmobiele bataljon van 1170 militairen naar Bosnië-Herzegovina.
- 1994: Besluit: In het najaar van 1994 liet Nederland de VN weten dat de inzet in Srebrenica anderhalf jaar zou duren en dat er medio 1995 aflossing moest komen.
- 1994: Incident: Door gebrek aan brandstof moest Dutchbat soms, zoals in de zomer van 1994, te voet werken in plaats van met voertuigen.
- 15 nov 1993: Besluit: Op 15 november 1993 meldde de regering dat zij een bataljon van de Luchtmobiele Brigade met pantservoertuigen vanaf begin 1994 aan UNPROFOR gaf.
- aug 1993: Besluit: In augustus 1993 besloot Nederland de VN een bataljon van de Luchtmobiele Brigade aan te bieden in plaats van een logistieke eenheid.
- nov 1992: Start: Vanaf november 1992 vervoerde een Nederlands-Belgisch transportbataljon hulpgoederen voor de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.
- mrt 1992: Start: Vanaf maart 1992 deed Nederland mee aan UNPROFOR, eerst met een eenheid voor verbindingen (communicatie).
Reacties van andere landen
- 19 jul 1995: Verenigd Koninkrijk: Parlementair staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Sir Nicholas Bonsor, in het Lagerhuis (positief)
- 12 jul 1995: Verenigde Staten: Mrs. Albright (United States of America), permanent vertegenwoordiger bij de VN, in de Veiligheidsraad (neutraal)
- 12 jul 1995: Verenigd Koninkrijk: Minister van Buitenlandse Zaken Malcolm Rifkind, in het Lagerhuis (neutraal)
- 12 jul 1995: Verenigd Koninkrijk: Mr. Plumbly (United Kingdom), vertegenwoordiger van het Verenigd Koninkrijk in de VN-Veiligheidsraad (positief)
- 12 jul 1995: Italië: Mr. Ferrarin (Italy), vertegenwoordiger van Italië in de VN-Veiligheidsraad (positief)
- 12 jul 1995: Indonesië: Mr. Wisnumurti (Indonesia), permanent vertegenwoordiger bij de VN, in de Veiligheidsraad (neutraal)
- 12 jul 1995: Duitsland: Mr. Henze (Germany), vertegenwoordiger van Duitsland in de VN-Veiligheidsraad (positief)
- 12 jul 1995: Bosnië-Herzegovina: Vertegenwoordiger van Bosnië en Herzegovina in de Veiligheidsraad, Mr. Misić (neutraal)
- 11 jul 1995: Verenigde Staten: President Bill Clinton (The President), in een vraag-en-antwoord met verslaggevers vóór een overleg met congresleiders (neutraal)
- 28 feb 1995: Verenigde Staten: President Bill Clinton (The President), persconferentie met minister-president Wim Kok (positief)
- 18 aug 1998: Duitsland: Andrea Goldberg (kritisch)
- 11 apr 2002: Duitsland: redactie (epd/ap/taz) (kritisch)
- 5 jul 2011: Qatar: redactie (Al Jazeera) (neutraal)
- 19 jul 2019: Verenigde Staten: David Rohde (The New Yorker), in gesprek met Ari Shapiro (kritisch)
- 19 jul 2019: Italië: redactie (neutraal)
- 22 jun 2018: Ierland: Peter Cluskey (neutraal)
- 28 jun 2017: Duitsland: Erich Rathfelder (kritisch)
- 14 mrt 2017: Turkije: redactie (Daily Sabah), citeert president Erdoğan (kritisch)
- 11 jul 2015: Verenigde Staten: Mick Krever (neutraal)
- 11 jul 2015: Turkije: redactie (Daily Sabah) (kritisch)
- 17 jul 2014: Ierland: Peter Cluskey (kritisch)
- 11 jul 2013: Turkije: redactie (Anadolu Ajansı), interview met oud-Dutchbatter Rob Zomer (kritisch)
- 10 jul 2025: Verenigd Koninkrijk: Alixandra Fazzina (kritisch)
Een hoger streepje: meer op die plek, te dicht bij elkaar om apart te tonen. Kies het voor de lijst.
positiefneutraalkritischtoon: inschatting van Heimdall
Kabinet bij de start: Kabinet-Lubbers III
Locaties
Kaart: EOxCloudless 2024 (opent in nieuw venster), Natural Earth (opent in nieuw venster)
Wolkenvrij beeld van 2024 (CC BY-NC-SA 4.0), geen actuele opname
Srebrenica, plaats
Waar dat staat
Op 18 januari 1995 neemt luitenant-kolonel Karremans het bevel over van Dutchbat in Srebrenica. De B-compagnie wordt gelegerd in Srebrenica-stad; de C-compagnie met de stafverzorgingscompagnie in Potocari in de enclave; de A-compagnie wordt gestationeerd in Simin Han in de Sapna-vinger. De logistieke ondersteuning, het Support Command, blijft in Lukavac.
Bron: Kamerstuk 26454, nr. 8 (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): 44.1075, 19.2967
Potocari, kamp
Waar dat staat
De B-compagnie wordt gelegerd in Srebrenica-stad; de C-compagnie met de stafverzorgingscompagnie in Potocari in de enclave; de A-compagnie wordt gestationeerd in Simin Han in de Sapna-vinger. De logistieke ondersteuning, het Support Command, blijft in Lukavac.
Bron: Kamerstuk 26454, nr. 8 (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): 44.1533, 19.2781
sinds 1992
Busovaca, hoofdkwartier
Waar dat staat
Het logistiek- en transportbataljon was al sinds 1992 in VN-verband in Busovaca gestationeerd en opereert thans in Ifor-verband.
Bron: Kamerstuk 22181, nr. 148 (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): 44.0977, 17.8783
Binnen 500 km
In de buurt
Andere missies in die streek, ook van vroeger.
Berekend door Heimdall, hemelsbreed, tussen de plaatsen die de bronnen noemen (elk op de pagina van die missie)
Volgorde
VolgordeDichtstbijNieuwsteOudsteA–Z
0 km
Missie IFOR Bosnië, dec 1995 – dec 1996
Beide in Busovaca
0 km
Rapid Reaction Force (RRF) in Bosnië, 17 jun 1995 – 20 dec 1995
Mount Igman – berg Igman
10 km
EUFOR Althea, sinds 2 dec 2004
Mount Igman – Sarajevo
Verloop
Bekijk het verloop op de globe
Volgorde en filters: Start
Bron
Ministerie van Defensie 0Rijksoverheid en Tweede Kamer 3
Start
Vanaf maart 1992 deed Nederland mee aan UNPROFOR, eerst met een eenheid voor verbindingen (communicatie).
Waar dat staat
Nederland leverde reeds sinds maart 1992 een actieve bijdrage aan UNPROFOR. Het betrof hier in de eerste aanleg een verbindingseenheid, in november 1992 aangevuld met een transporteenheid.
Start
Vanaf november 1992 vervoerde een Nederlands-Belgisch transportbataljon hulpgoederen voor de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.
Waar dat staat
Het Nederlands-Belgische transportbataljon verricht sinds november 1992 humanitaire hulptransporten ten behoeve van UNHCR.
StartBosnië-Herzegowina
In februari 1994 vertrok het luchtmobiele bataljon van 1170 militairen naar Bosnië-Herzegovina.
Waar dat staat
In februari 1994 vertrok het 1170 man sterke luchtmobiele bataljon naar Bosnië-Herzegowina.
Bron: Kamerstuk 22181, nr. 149 (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames)
Uitkomst
Resultaat
Volgorde en filters
VolgordeStandaardPer soort bron
De missie eindigde tragisch: in juli 1995 veroverden Bosnische Serviërs de enclave en vermoordden meer dan 8.000 Bosnische moslims.
Waar dat staat
Deze missie eindigde tragisch. In juli 1995 veroverden Bosnische Serviërs de enclave en vermoordden buiten het zicht van de Nederlandse troepen meer dan 8.000 Bosnische moslims.
Volgens de regering na de debriefing konden de Nederlandse militairen de val van Srebrenica niet voorkomen; de overmacht was te groot.
Waar dat staat
De oorzaak van de val van de enclave Srebrenica was de Bosnisch-Servische agressie. Het debriefingsrapport onderstreept dat de Nederlandse VN-militairen in Srebrenica de val van de enclave niet hadden kunnen voorkomen. De overmacht was te groot voor de kleine Nederlandse VN-eenheid, die er alleen voor stond.
Omvang
Volgorde
VolgordeStandaardPer soort bron
1.800
Vanaf februari 1994 werkten in totaal 1800 Nederlandse militairen in drie groepen na elkaar in de enclave Srebrenica (totaal).
Waar dat staat
Sinds februari 1994 hebben in totaal 1800 Nederlandse VN-militairen in drie rotaties zich in de enclave voor de bevolking ingezet en hebben dat tot op het laatste moment gedaan.
ruim 1.200
Het bataljon van de Luchtmobiele Brigade telde ruim 1200 militairen tegelijk.
Waar dat staat
Een versterkt infanteriebataljon van de Luchtmobiele Brigade (ruim 1200 militairen) is … voor anderhalf jaar aan UNPROFOR ter beschikking gesteld, d.w.z. tot midden 1995.
Slachtoffers
1 gesneuveld
Een Nederlandse militair kwam in Srebrenica om toen moslimstrijders een handgranaat naar een Nederlandse pantserwagen gooiden.
Waar dat staat
Dutchbat zat al een half jaar opgesloten in Srebrenica en enkele dagen eerder was een Nederlandse militair om het leven gekomen doordat moslimstrijders een handgranaat gooiden naar een Nederlandse pantserwagen op het moment dat de betrokken Nederlanders wilden terugtrekken.
Lessen
Volgorde
VolgordeStandaardPer soort bron
Les: de leiding, de informatie en het advies bij vredesmissies moeten beter. Eén persoon, de chef Defensiestaf, moet de leiding hebben.
Waar dat staat
het verloop van vredesoperaties kan worden verbeterd op het gebied van de aansturing, de informatievoorziening en de beleidsadvisering. Daartoe dienen dergelijke operaties te staan onder eenhoofdige leiding van de chef Defensiestaf
Les: zulke missies vragen veel van militairen, ook buiten het gewone militaire werk. De opleiding moet daarop worden aangepast.
Waar dat staat
crisisbeheersingsoperaties stellen nieuwe, hoge eisen aan militairen, ook buiten het strikt militair-operationele terrein.
Bijdrage
Koninklijke Landmacht
Volgorde
VolgordeStandaardA–ZMeeste bronnen
42 Pantserinfanteriebataljon, infanterie
Thuisbasis: Generaal-majoor De Ruyter van Steveninckkazerne (Oirschot)
Waar dat staat
42 Pantserinfanteriebataljon RLJ werd ook uitgezonden naar het voormalige Joegoslavië. … De Limburgse Jagers namen deel aan 4 missies in deze regio: UNPROFOR (Bosnië-Herzegovina);
Korporaal Janzen en drie van de gewonde militairen waren afkomstig van 42 pantserinfanteriebataljon Limburgse Jagers, dat in Oirschot is gelegerd.
11 Infanteriebataljon, infanterie
Waar dat staat
De eerste missie van 11 Infanteriebataljon Luchtmobiel vond plaats in Bosnië-Herzegovina. … Het bataljon ging hiervoor deel uitmaken van de United Nations Protection Force (UNPROFOR) van de Verenigde Naties (VN).
12 Infanteriebataljon, infanterie
Thuisbasis: Oranjekazerne (Schaarsbergen)
Waar dat staat
Het bataljon ging hiervoor deel uitmaken van de United Nations Protection Force (UNPROFOR) van de Verenigde Naties (VN). … 12 Infanteriebataljon Luchtmobiel (Dutchbat-II) vormde de tweede rotatie in Bosnië.
Eén gewonde militair is afkomstig van 12 infanteriebataljon Regiment van Heutsz, dat in Schaarsbergen is gelegerd.
Koninklijke Marine
Thuisbasis: Van Braam Houckgeestkazerne (Doorn)
Waar dat staat
Nederland draagt, zoals bekend, een mortiercompagnie van het Korps mariniers en een mortieropsporingsradargroep van de Koninklijke landmacht bij tot de multinationale brigade van de snelle reactiemacht van Unprofor in het voormalige Joegoslavië.
Sinds 1946 maakt het Korps mariniers gebruik van de Van Braam Houckgeestkazerne in Doorn.
Reacties van andere landen
Wat regeringen en nieuwsmedia van andere landen zeiden, met wie het zei en waar. Een reactie is een uitspraak, geen vaststelling van wat er gebeurde.
Volgorde en filters
Toon (inschatting)
Land
Italië
Mr. Ferrarin (Italy), vertegenwoordiger van Italië in de VN-Veiligheidsraad
Op dit moeilijke moment wil ik de volledige solidariteit van mijn regering uitspreken met de UNPROFOR-troepen, in het bijzonder met de moedige Nederlandse militairen die in het gebied van Srebrenica opereren, die de ontberingen delen van de burgerbevolking die zij beschermen en tegenover een overweldigende overmacht staan.
Oorspronkelijke tekst (Engels)
In this difficult moment, I wish to express my Government’s full solidarity with the UNPROFOR forces, particularly with the courageous Dutch soldiers operating in the Srebrenica territory, sharing the hardships of the civilian population they are protecting and facing overwhelmingly superior forces.
Bron: S/PV.3553, Security Council, 3553rd meeting, 12 July 1995 (opent in nieuw venster)
Zoals NAVO, EU of VN het weergeeft.
Verenigd Koninkrijk
Mr. Plumbly (United Kingdom), vertegenwoordiger van het Verenigd Koninkrijk in de VN-Veiligheidsraad
Ik wil van deze gelegenheid gebruikmaken om in het bijzonder hulde te brengen aan het Nederlandse UNPROFOR-personeel in Srebrenica voor de moed waarmee zij aanvallen hebben doorstaan van Bosnisch-Servische troepen die hen ver in aantal overtroffen. Aanvallen op VN-vredeshandhavers door welke partij dan ook zijn onaanvaardbaar. Wij betuigen onze deelneming aan de Nederlandse regering en aan de familie van de Nederlandse militair die zijn leven gaf.
Oorspronkelijke tekst (Engels)
I should like to take this opportunity to pay particular tribute to the Dutch United Nations Protection Force (UNPROFOR) personnel in Srebrenica for the bravery with which they have withstood attacks by Bosnian Serb forces which greatly outnumbered them. Attacks on United Nations peace-keepers by any party are unacceptable. We express our condolences to the Dutch Government and to the family of the Dutch soldier who gave his life.
Bron: S/PV.3553, Security Council, 3553rd meeting, 12 July 1995 (opent in nieuw venster)
Zoals NAVO, EU of VN het weergeeft.
Kosten
Elk bedrag zoals de bron het noemt: een raming vooraf of wat er werd uitgegeven, per jaar of in totaal. Heimdall telt niets op en rekent niet om; guldens blijven guldens.
over 1992
additionele uitgaven UNPROFOR I (verbindingsbataljon) in 1992; deel van de missie: ƒ 26,659 miljoen
Waar dat staat
Uitgaven vredesoperaties (in miljoenen guldens) … 1992 1993 1994 … UNPROFOR I 26,659 35,855 26,2
Bron: Kamerstuk 23 738, nr. 4 (opent in nieuw venster)
Tekstherkenning van een scan: het bedrag kan een leesfout bevatten
over 1992
additionele uitgaven UNPROFOR II (transportbataljon) in 1992; deel van de missie: ƒ 13,381 miljoen
Waar dat staat
Uitgaven vredesoperaties (in miljoenen guldens) … 1992 1993 1994 … UNPROFOR II 13,381 52,541 44,5
Bron: Kamerstuk 23 738, nr. 4 (opent in nieuw venster)
Tekstherkenning van een scan: het bedrag kan een leesfout bevatten
over 1993
additionele uitgaven UNPROFOR I (verbindingsbataljon) in 1993; deel van de missie: ƒ 35,855 miljoen
Waar dat staat
Uitgaven vredesoperaties (in miljoenen guldens) … 1992 1993 1994 … UNPROFOR I 26,659 35,855 26,2
Bron: Kamerstuk 23 738, nr. 4 (opent in nieuw venster)
Tekstherkenning van een scan: het bedrag kan een leesfout bevatten
over 1993
additionele uitgaven UNPROFOR II (transportbataljon) in 1993; deel van de missie: ƒ 52,541 miljoen
Waar dat staat
Uitgaven vredesoperaties (in miljoenen guldens) … 1992 1993 1994 … UNPROFOR II 13,381 52,541 44,5
Bron: Kamerstuk 23 738, nr. 4 (opent in nieuw venster)
Tekstherkenning van een scan: het bedrag kan een leesfout bevatten
Materieel
Foto: Staffotografen Directie Voorlichting Ministerie van Defensie, CC BY-SA 4.0 (opent in nieuw venster), via Wikimedia Commons
Gebruikt bij deze missie
YPR
Waar dat staat
Op vrijdag 21 juli is, na onderhandeling hierover met generaal Mladic, Dutchbat met 170 voertuigen en zestien YPR-pantservoertuigen uit Potocari richting Zagreb vertrokken, met medeneming van het lokale personeel in dienst van de VN (in totaal 27 personen), twee gewonde bejaarden, drie United Nations Military Observers en het nog resterende materieel.
Over deze missie staan geen weekoverzichten of nieuwsberichten in de dataset.
Begrippen
- NAVO
- Een bondgenootschap van landen die samen hun grondgebied verdedigen. De NAVO neemt ook maatregelen om aanvallen te voorkomen.
- Bron: Versterking oostflank NAVO-gebied (opent in nieuw venster)
- UNPROFOR, ook United Nations Protection Force
- Zelfde als de beschrijving van de missie.Uitleg bij Begrippen
- Bron: United Nations Protection Force (UNPROFOR) (opent in nieuw venster)
Bijgewerkt
Bronnen
Zo verwijs je hiernaar
Heimdall Atlas, ‘United Nations Protection Force (UNPROFOR)’, bijgewerkt 5 november 2026, geraadpleegd 7 november 2026, https:/
Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.
Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX
APA
Heimdall Atlas. (2026, 5 november). United Nations Protection Force (UNPROFOR). Geraadpleegd op 7 november 2026, van https:/
BibTeX
@misc{heimdall-nl-missies-bosnie-unprofor,
author = {{Heimdall Atlas}},
title = {United Nations Protection Force (UNPROFOR)},
year = {2026},
date = {2026-11-05},
url = {https://heimdallatlas.com/nl/missies/bosnie-unprofor},
urldate = {2026-11-07},
note = {Geraadpleegd op 7 november 2026; dataversie d2422b94fca9c120}
} Dataversie d2422b94fca9c120: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.
