Heimdall Atlas
Mijn eenheid

Overzicht 2008

Materieel

De meeste projecten in het overzicht van 2008 zijn voor lucht: 21.

Waar dit vandaan komt

Elk jaar meldt Defensie aan de Tweede Kamer welke grote projecten lopen: sinds 2019 in het Defensie Projectenoverzicht (DPO), daarvoor in het Materieelprojectenoverzicht (MPO). Per jaar staat hier wat dat jaar is gemeld, met de bron. Het budget staat er zoals de bron het schrijft: vaak een bandbreedte, geen exact bedrag.

Van 1998 tot 2008 komen de projecten uit de begroting van Defensie: het Materieelprojectenoverzicht 2002 was een bijlage, in de andere jaren stonden de projecten in de toelichting. Een jaar is het jaar waarin de bron verscheen (de begroting 2003 kwam in september 2002). De begrotingen van 1999 tot 2001 en van 2003 tot 2005 noemen geen fase per project; die van 1999 tot 2001 noemen alleen soms het totale budget, in guldens (f = gulden) zoals gedrukt. Van vóór 1998 is geen overzicht openbaar: de overzichten van die jaren zijn alleen ter inzage gelegd bij de Tweede Kamer, en de begrotingen noemen projecten toen alleen in lopende tekst.

De fasen volgen het Defensie Materieelproces: eerst onderzoek, dan de voorbereiding van de aankoop en de aankoop, dan de uitvoering (realisatie) en de afronding. Het overzicht van sinds 2019 zegt alleen "In onderzoek" of "In realisatie"; oudere overzichten noemen de fase met een letter, die hier in het citaat staat.

Hoe Heimdall met cijfers en materieel omgaat

Projecten
72Per domein
Voor het eerst genoemd
2berekend
In realisatie
37Welke in realisatie zijn

Bron: Begroting Defensie 2009, memorie van toelichting

Domein

Alleen maritiem; de aantallen hierboven gelden voor alle domeinen. Alle domeinen tonen

Per systeem

Open een systeem: bij welke missies een bron het noemt, en welke projecten erover gaan. De foto's komen van de pagina's van Defensie of, waar Defensie er geen heeft, van Wikimedia Commons onder een vrije licentie; de maker en de licentie staan bij elke foto op de pagina van het systeem.

Vliegtuig 7

  • C-130 Hercules in de lucht.C-130 Hercules

    Eerste levering in 1994

    Aantal in 2022: 4

    5 missies, 2 projecten

  • Twee F-16's van de Koninklijke Luchtmacht vliegen naast de vleugel van een Amerikaans tankvliegtuig boven de wolken.F-16

    In gebruik 1979–2024

    Aantal in 2017: 68

    9 missies, 23 projecten

  • Een F-35A van de Koninklijke Luchtmacht klimt met uitgeklapt landingsgestel weg tegen een bewolkte lucht.F-35

    In gebruik genomen in 2019

    Aantal in 2024: 40

    4 missies, 10 projecten

  • Een Fokker F27 Troopship (C-5) van de Koninklijke Luchtmacht vliegt met uitgeklapt landingsgestel tegen een blauwe lucht.Fokker F27

    Aantal in 1984: 12

    1 missie

  • Een KDC-10 tankvliegtuig (T-264) van de Koninklijke Luchtmacht vliegt met uitgeklapt landingsgestel laag over.KDC-10

    In gebruik 1995–2021

    Aantal in 2016: 2

    4 missies

  • Een SP-2H Neptune van de Marine Luchtvaartdienst met het opschrift Kon. Marine taxiet over een vliegveld.Neptune

    Aantal in 1974: 15

    1 missie

  • Een P-3C Orion van de Marine Luchtvaartdienst taxiet in een speciale beschildering door een waterboog op een vliegveld.P-3C Orion

    Uit gebruik sinds 2005

    Aantal in 2000: 13

    4 missies, 1 project

Helikopter 6

  • Een blauwe Alouette III-helikopter (A-247) van de Koninklijke Luchtmacht staat op een grasveld.Alouette III

    In gebruik 1964–2015

    Aantal in 2010: 4

    1 missie

  • Een Apache.Apache

    Eerste levering in 1998

    Aantal in 2024: 28

    2 missies, 13 projecten

  • Een Bo-105-helikopter van de Koninklijke Luchtmacht in camouflagekleuren met het opschrift KFOR staat in een museumhal.Bo-105

    Uit gebruik sinds 2003

    Aantal in 2003: maximaal 6

    1 missie, 1 project

  • Een Chinook-transporthelikopter in de lucht.Chinook

    In gebruik genomen in 1996

    Aantal in 2025: 20

    9 missies, 8 projecten

  • Vooraanzicht Cougar-transporthelikopter.Cougar

    In gebruik genomen in 1996

    Aantal in 2011: 17

    2 missies, 3 projecten

  • Een Lynx-helikopter (SH-14D) van de Koninklijke Marine staat geparkeerd op een open dag.Lynx

    Uit gebruik sinds 2012

    Aantal in 2010: 21

    3 missies

Drone 2

  • Onbemand verkenningsvliegtuig MQ-9 Reaper staat op landingsbaan.MQ-9 Reaper

    In gebruik genomen in 2022

    Aantal in 2024: 4

    1 missie, 4 projecten

  • Een Sperwer-drone van de Koninklijke Landmacht hangt in het Artilleriemuseum, met op de achtergrond het woord Uruzgan.Sperwer

    Uit gebruik sinds 2011

    Aantal in 2002: 34

    1 missie

Schip 19

Toon de andere 11 systemen

Voertuig 14

  • Zijaanzicht Boxer-pantserwielvoertuig.Boxer

    Eerste levering in 2013

    Aantal in 2025: 200

    1 missie, 4 projecten

  • Bushmaster rijdt door het zand.Bushmaster

    In gebruik genomen in 2006

    Aantal in 2021: 102

    3 missies, 3 projecten

  • Een CV90-infanteriegevechtsvoertuig van de Koninklijke Landmacht staat met gesloten luiken tussen de struiken op een heuvel.CV90

    In gebruik genomen in 2008

    Aantal in 2010: 192

    1 missie, 2 projecten

  • Een Nederlandse Fennek (april 2017).Fennek

    Eerste levering in 2005

    Aantal in 2025: meer dan 350

    2 missies, 4 projecten

  • Een gecamoufleerde gevechtstank rijdt door besneeuwd terrein.Leopard 2

    In gebruik 1982–2011

    Aantal in 2015: 16

    1 missie, 3 projecten

  • Een Leopard 1-bergingstank van de Koninklijke Landmacht staat op een plein met de kraanarm uitgeschoven.Leopard-bergingstank

    Aantal in 2010: 22

    1 missie

  • Een M109A2-houwitser van de Koninklijke Landmacht met Nederlandse vlag staat op een zandvlakte voor een rij dennen.M-109

    Aantal in 1991: 222

    1 missie, 2 projecten

  • Een M577-commandopostvoertuig van de Koninklijke Landmacht in camouflagekleuren staat geparkeerd naast een tent.M577

    1 missie

Toon de andere 6 systemen

Luchtverdediging 3

  • Een Nederlandse HAWK-lanceerinrichting met drie raketten staat in 1991 in Turkije naast een startbaan, terwijl een gevechtsvliegtuig voorbij taxiet.HAWK

    In gebruik 1963–2004

    Aantal in 1991: 16

    1 missie, 2 projecten

  • Een NASAMS-lanceerinrichting van de Nederlandse krijgsmacht in camouflagekleuren staat op een vliegbasis met een verkeerstoren op de achtergrond.NASAMS

    Aantal in 2010: 2

    1 missie

  • Een Nederlandse Patriot-lanceerinrichting staat met opgerichte raketcontainers op een grasveld; op de achtergrond staan een tweede lanceerinrichting en vrachtwagens.Patriot

    In gebruik genomen in 1987

    Aantal in 2019: 4

    4 missies, 10 projecten

Alle projecten van 2008

Per fase. Open een project voor de omschrijving en het verloop per jaar.

In planning 9

  • Herintroductie mijnenveegcapaciteit

    MaritiemBudget 100–250 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Herintroductie mijnenveeg- capaciteit … 100–250

    Verloop per jaar

  • Instandhouding Goalkeeper

    MaritiemBudget 25–50 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Instandhouding Goalkeeper … 25–50

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

  • Instandhouding M-fregatten

    MaritiemBudget 50–100 € miljoen

    Meer over dit project

    Het implementeren van aanpassingen aan het M-fregat om de oorspronkelijk beoogde levensduur te verlengen en de capaciteiten van het schip aan te passen aan het voorziene inzetprofiel.

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Instandhouding M-fregatten (deels in realisatie) … 50–100

    Dit project gaat over de M-fregat (genoemd bij 2 missies).

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2005, memorie van toelichting

  • Instandhouding Walrusklasse onderzeeboten

    MaritiemBudget 50–100 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Instandhouding Walrus-klasse onderzeeboten … 50–100

    Dit project gaat over de Onderzeeboten (Walrusklasse) (genoemd bij 4 missies).

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

  • Kwantitatieve versterking mariniersbataljons

    MaritiemBudget 25–50 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Kwantitatieve versterking mariniersbataljons (deels in realisatie) … 25–50

    Verloop per jaar

  • Maritime Ballistic Missile Defence (MBMD)

    MaritiemBudget 100–250 € miljoen

    Meer over dit project

    Voorzien in een Europese capaciteit voor de verdediging van kustgebieden, havens en vloot- verbanden tegen tactische en ballistische raketten.

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Maritime Tactical Ballistic Missile Defense (MTBMD) … 100–250

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2004, memorie van toelichting

  • Verbetering MK48 torpedo

    MaritiemBudget 50–100 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Verbetering MK 48 torpedo … 50–100

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

  • Vervanging MK46 Lightweight torpedo

    MaritiemBudget 25–50 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Vervanging MK 46 torpedo … 25–50

    Genoemd in de Defensienota 2018 en de Defensienota 2022 en de Defensienota 2024.

    Verloop per jaar
Toon het andere project

  • Verwerving Joint Logistiek Ondersteuningsschip (JSS)

    MaritiemBudget > 250 € miljoen

    Meer over dit project

    Instandhouding van de maritiem logistiek capaciteiten door vervanging van Hr.Ms. Zuiderkruis

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in planning zeestrijdkrachten … Verwerving Joint Logistiek Schip (JSS) … > 250

    Dit project gaat over de Zr.Ms. Karel Doorman (JSS) (genoemd bij 1 missie).

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2003, memorie van toelichting

In realisatie 8

  • Aanpassing Mijnenbestrijdingscapaciteit (PAM)

    MaritiemBudget 186,3 € miljoen

    Meer over dit project

    Instandhouding van de mijnenbestrijdingscapaciteit door modernisering van de jaagcomponent (sonar/C2-deel) en het toepassen van een nieuw mijnenvernietigingsysteem (Seafox)

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … Aanpassing Mijnenbestrijdings- capaciteit (PAM) … 186,3

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2005, memorie van toelichting

  • CUP Orion

    MaritiemBudget 181,9 € miljoen

    Meer over dit project

    Instandhouding van de algemene maritiem-militaire capaciteiten, capaciteiten op het gebied van surveillance boven land alsmede opsporing en redding door de modernisering van tien Orions naar eenzelfde, op oppervlakte surveillance gerichte, basisconfiguratie en de multifunctionele uitrusting van zeven van de tien Orions.

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … CUP Orion … 181,9

    Dit project gaat over de P-3C Orion (genoemd bij 4 missies).

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2005, memorie van toelichting

  • LC-fregatten Munitie

    MaritiemBudget 359,9 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … LCF Munitie … 359,9

    Dit project gaat over de Luchtverdedigings- en commandofregat (LCF) (genoemd bij 8 missies).

    Verloop per jaar

  • LC-fregatten Walreserve

    MaritiemBudget 37,5 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … LCF Walreserve … 37,5

    Dit project gaat over de Luchtverdedigings- en commandofregat (LCF) (genoemd bij 8 missies).

    Verloop per jaar

  • LPD-2

    MaritiemBudget 273,5 € miljoen

    Meer over dit project

    Zekerstellen van het voortzettingsvermogen van het huidige LPD (Hr.Ms. Rotterdam) alsmede de uitbreiding van de amfibische liftcapaciteit en strategische zeetransportcapaciteit door de verwerving van een tweede amfibisch transportschip. In het kader van EVDB wordt het schip voorzien van commandofaciliteiten.

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … LPD-2 … 273,5

    Dit project gaat over de Amfibisch transportschip (LPD) (genoemd bij 2 missies).

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2005, memorie van toelichting

  • Luchtverdedigings- en Commando Fregatten

    MaritiemBudget 1 560,3 € miljoen

    Meer over dit project

    Instandhouding van capaciteiten op het vlak van maritieme commandovoering, maritieme oorlogs- voering en luchtverdediging voor de lange afstand door het in gebruik nemen van vier Luchtverdedigings- en commandofregatten (LCF).

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … LC-Fregatten … 1 560,3

    Dit project gaat over de Luchtverdedigings- en commandofregat (LCF) (genoemd bij 8 missies).

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2005, memorie van toelichting

  • Nieuw Mariniers Communicatie en Informatiesysteem (NIMCIS)

    MaritiemBudget 97,1 € miljoen

    Meer over dit project

    Verbetering van capaciteiten voor informatie uitwisseling van de operationele marinierseenheden door de vervanging van radioapparatuur door een Nieuwe Generatie Mariniers Communicatie- en Informatiesysteem (NIMCIS).

    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … NIMCIS … 97,1

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2005, memorie van toelichting

  • Patrouilleschepen

    MaritiemBudget 490,8 € miljoen

    Meer over dit project
    Waar dat staat

    Raming uitgaven in € miljoen … Projecten in realisatie zeestrijdkrachten … Patrouilleschepen … 490,8

    Verloop per jaar

Zo verwijs je hiernaar

Heimdall Atlas, ‘Materieel 2008’, bijgewerkt 4 november 2026, geraadpleegd 5 november 2026, https://heimdallatlas.com/materieel?jaar=2008

Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.

Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX

APA

Heimdall Atlas. (2026, 4 november). Materieel 2008. Geraadpleegd op 5 november 2026, van https://heimdallatlas.com/materieel?jaar=2008

BibTeX

@misc{heimdall-materieel-jaar-2008,
  author = {{Heimdall Atlas}},
  title = {Materieel 2008},
  year = {2026},
  date = {2026-11-04},
  url = {https://heimdallatlas.com/materieel?jaar=2008},
  urldate = {2026-11-05},
  note = {Geraadpleegd op 5 november 2026; dataversie 1f0fb61ca9fa0ca2}
}

Dataversie 1f0fb61ca9fa0ca2: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.

Over verwijzen naar Heimdall