Heimdall Atlas
Mijn eenheid

Overzicht 2023

Materieel

De meeste projecten in het overzicht van 2023 zijn voor lucht: 26.

Waar dit vandaan komt

Elk jaar meldt Defensie aan de Tweede Kamer welke grote projecten lopen: sinds 2019 in het Defensie Projectenoverzicht (DPO), daarvoor in het Materieelprojectenoverzicht (MPO). Per jaar staat hier wat dat jaar is gemeld, met de bron. Het budget staat er zoals de bron het schrijft: vaak een bandbreedte, geen exact bedrag.

Van 1998 tot 2008 komen de projecten uit de begroting van Defensie: het Materieelprojectenoverzicht 2002 was een bijlage, in de andere jaren stonden de projecten in de toelichting. Een jaar is het jaar waarin de bron verscheen (de begroting 2003 kwam in september 2002). De begrotingen van 1999 tot 2001 en van 2003 tot 2005 noemen geen fase per project; die van 1999 tot 2001 noemen alleen soms het totale budget, in guldens (f = gulden) zoals gedrukt. Van vóór 1998 is geen overzicht openbaar: de overzichten van die jaren zijn alleen ter inzage gelegd bij de Tweede Kamer, en de begrotingen noemen projecten toen alleen in lopende tekst.

De fasen volgen het Defensie Materieelproces: eerst onderzoek, dan de voorbereiding van de aankoop en de aankoop, dan de uitvoering (realisatie) en de afronding. Het overzicht van sinds 2019 zegt alleen "In onderzoek" of "In realisatie"; oudere overzichten noemen de fase met een letter, die hier in het citaat staat.

Hoe Heimdall met cijfers en materieel omgaat

Projecten
103Per domein
Voor het eerst genoemd
23berekendWelke nieuw zijn
In realisatie
101Welke in realisatie zijn

Bron: Defensie Projectenoverzicht Rapportage 2023

Domein

Per systeem

Open een systeem: bij welke missies een bron het noemt, en welke projecten erover gaan. De foto's komen van de pagina's van Defensie of, waar Defensie er geen heeft, van Wikimedia Commons onder een vrije licentie; de maker en de licentie staan bij elke foto op de pagina van het systeem.

Vliegtuig 7

  • C-130 Hercules in de lucht.C-130 Hercules

    Eerste levering in 1994

    Aantal in 2022: 4

    5 missies, 2 projecten

  • Twee F-16's van de Koninklijke Luchtmacht vliegen naast de vleugel van een Amerikaans tankvliegtuig boven de wolken.F-16

    In gebruik 1979–2024

    Aantal in 2017: 68

    9 missies, 23 projecten

  • Een F-35A van de Koninklijke Luchtmacht klimt met uitgeklapt landingsgestel weg tegen een bewolkte lucht.F-35

    In gebruik genomen in 2019

    Aantal in 2024: 40

    4 missies, 10 projecten

  • Een Fokker F27 Troopship (C-5) van de Koninklijke Luchtmacht vliegt met uitgeklapt landingsgestel tegen een blauwe lucht.Fokker F27

    Aantal in 1984: 12

    1 missie

  • Een KDC-10 tankvliegtuig (T-264) van de Koninklijke Luchtmacht vliegt met uitgeklapt landingsgestel laag over.KDC-10

    In gebruik 1995–2021

    Aantal in 2016: 2

    4 missies

  • Een SP-2H Neptune van de Marine Luchtvaartdienst met het opschrift Kon. Marine taxiet over een vliegveld.Neptune

    Aantal in 1974: 15

    1 missie

  • Een P-3C Orion van de Marine Luchtvaartdienst taxiet in een speciale beschildering door een waterboog op een vliegveld.P-3C Orion

    Uit gebruik sinds 2005

    Aantal in 2000: 13

    4 missies, 1 project

Helikopter 6

  • Een blauwe Alouette III-helikopter (A-247) van de Koninklijke Luchtmacht staat op een grasveld.Alouette III

    In gebruik 1964–2015

    Aantal in 2010: 4

    1 missie

  • Een Apache.Apache

    Eerste levering in 1998

    Aantal in 2024: 28

    2 missies, 13 projecten

  • Een Bo-105-helikopter van de Koninklijke Luchtmacht in camouflagekleuren met het opschrift KFOR staat in een museumhal.Bo-105

    Uit gebruik sinds 2003

    Aantal in 2003: maximaal 6

    1 missie, 1 project

  • Een Chinook-transporthelikopter in de lucht.Chinook

    In gebruik genomen in 1996

    Aantal in 2025: 20

    9 missies, 8 projecten

  • Vooraanzicht Cougar-transporthelikopter.Cougar

    In gebruik genomen in 1996

    Aantal in 2011: 17

    2 missies, 3 projecten

  • Een Lynx-helikopter (SH-14D) van de Koninklijke Marine staat geparkeerd op een open dag.Lynx

    Uit gebruik sinds 2012

    Aantal in 2010: 21

    3 missies

Drone 2

  • Onbemand verkenningsvliegtuig MQ-9 Reaper staat op landingsbaan.MQ-9 Reaper

    In gebruik genomen in 2022

    Aantal in 2024: 4

    1 missie, 4 projecten

  • Een Sperwer-drone van de Koninklijke Landmacht hangt in het Artilleriemuseum, met op de achtergrond het woord Uruzgan.Sperwer

    Uit gebruik sinds 2011

    Aantal in 2002: 34

    1 missie

Schip 19

Volgorde

VolgordeStandaardA–Z

Voertuig 14

Volgorde

VolgordeStandaardA–Z

  • Zijaanzicht Boxer-pantserwielvoertuig.Boxer

    Eerste levering in 2013

    Aantal in 2025: 200

    1 missie, 4 projecten

  • Bushmaster rijdt door het zand.Bushmaster

    In gebruik genomen in 2006

    Aantal in 2021: 102

    3 missies, 3 projecten

  • Een CV90-infanteriegevechtsvoertuig van de Koninklijke Landmacht staat met gesloten luiken tussen de struiken op een heuvel.CV90

    In gebruik genomen in 2008

    Aantal in 2010: 192

    1 missie, 2 projecten

  • Een Nederlandse Fennek (april 2017).Fennek

    Eerste levering in 2005

    Aantal in 2025: meer dan 350

    2 missies, 4 projecten

  • Een gecamoufleerde gevechtstank rijdt door besneeuwd terrein.Leopard 2

    In gebruik 1982–2011

    Aantal in 2015: 16

    1 missie, 3 projecten

  • Een Leopard 1-bergingstank van de Koninklijke Landmacht staat op een plein met de kraanarm uitgeschoven.Leopard-bergingstank

    Aantal in 2010: 22

    1 missie

  • Een M109A2-houwitser van de Koninklijke Landmacht met Nederlandse vlag staat op een zandvlakte voor een rij dennen.M-109

    Aantal in 1991: 222

    1 missie, 2 projecten

  • Een M577-commandopostvoertuig van de Koninklijke Landmacht in camouflagekleuren staat geparkeerd naast een tent.M577

    1 missie

Luchtverdediging 3

  • Een Nederlandse HAWK-lanceerinrichting met drie raketten staat in 1991 in Turkije naast een startbaan, terwijl een gevechtsvliegtuig voorbij taxiet.HAWK

    In gebruik 1963–2004

    Aantal in 1991: 16

    1 missie, 2 projecten

  • Een NASAMS-lanceerinrichting van de Nederlandse krijgsmacht in camouflagekleuren staat op een vliegbasis met een verkeerstoren op de achtergrond.NASAMS

    Besteld in 2006

    Aantal in 2010: 2

    1 missie, 2 projecten

  • Een Nederlandse Patriot-lanceerinrichting staat met opgerichte raketcontainers op een grasveld; op de achtergrond staan een tweede lanceerinrichting en vrachtwagens.Patriot

    In gebruik genomen in 1987

    Aantal in 2019: 4

    4 missies, 10 projecten

Voor het eerst genoemd in 2023

berekend Heimdall koppelt de namen van projecten tussen de jaren: een project staat hier als geen eerder overzicht op deze site zijn naam noemt. Een nieuwe naam kan ook een hernoemd project zijn.

Alle projecten van 2023

Per fase. Open een project voor de omschrijving en het verloop per jaar.

In onderzoek 2

  • FOXTROT Spiral 0 voor 44 bataljonstaakgroep

    ITBudget 50-250 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    ITIn onderzoek
    FOXTROT Spiral 0 voor 44 bataljonstaakgroep
    50-250

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Verloop per jaar

  • Future Littoral All-Terrain Mobility Patrouillevoertuigen (FLATM PV)

    MaritiemBudget 50-250 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Maritiem materieelIn onderzoek
    Future Littoral All-Terrain Mobility Patrouillevoertuigen (FLATM PV)
    50-250

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

In realisatie 101

Volgorde

VolgordeStandaardA–Z

  • 155mm Precision Guided Munition (PGM) voor de PzH2000

    LandBudget 95,1 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Land materieelIn realisatie
    155mm Precision Guided Munition (PGM) voor de PzH2000
    95,1

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Dit project gaat over de Pantserhouwitser 2000 (genoemd bij 1 missie).

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

  • Aanpak obsolescentie Cougar-helikopters

    LuchtBudget 75,2 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Lucht materieelIn realisatie
    Aanpak obsolescentie Cougar-helikopters
    75,2

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Dit project gaat over de Cougar (genoemd bij 2 missies).

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

  • Aanpassing Vastgoed Defensie

    InfrastructuurBudget 402,3 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Infrastructurele projectenIn realisatie
    Aanpassing Vastgoed Defensie
    402,3

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

  • Aanvulling inzetvoorraad munitie

    DefensiebreedBudget >2500 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Defensiebreed materieelIn realisatie
    Aanvulling Inzetvoorraad munitie
    >2500

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Verloop per jaar

  • Aanvulling inzetvoorraad Patriot PAC-3 raketten

    LandBudget 219,5 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Land materieelIn realisatie
    Aanvulling inzetvoorraad Patriot PAC-3 raketten
    219,5

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Dit project gaat over de Patriot (genoemd bij 4 missies).

    Verloop per jaar

  • AH-64D zelfbescherming (ASE)

    LuchtBudget 114,8 miljoenen euro’s

    Meer over dit project

    Verbetering van de zelfbescherming van de gevechtshelikopter

    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Lucht materieelIn realisatie
    AH-64D zelfbescherming (ASE)
    114,8

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Dit project gaat over de Apache (genoemd bij 2 missies).

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

    Bron: Begroting Defensie 2005, memorie van toelichting

  • Anti-A2AD capaciteit F-35

    nieuw

    LuchtBudget 250-1000 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Lucht materieelIn realisatie
    Anti-A2AD capaciteit F-35
    250-1000

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Dit project gaat over de F-35 (genoemd bij 4 missies).

    Genoemd in de Defensienota 2022.

    Verloop per jaar

  • Apache Remanufacture

    LuchtBudget 1.080,1 miljoenen euro’s

    Meer over dit project
    Waar dat staat
    De financiële informatie in deze rapportage is vermeld in miljoenen euro’s
    Lucht materieelIn realisatie
    Apache Remanufacture
    1.080,1

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Dit project gaat over de Apache (genoemd bij 2 missies).

    Genoemd in de Defensienota 2018 en de Defensienota 2022 en de Defensienota 2024.

    Verloop per jaar

Zie ook: wat de Defensienota’s sinds 2018 van plan waren

Zo verwijs je hiernaar

Heimdall Atlas, ‘Materieel 2023’, bijgewerkt 5 november 2026, geraadpleegd 6 november 2026, https://heimdallatlas.com/materieel?jaar=2023

Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.

Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX

APA

Heimdall Atlas. (2026, 5 november). Materieel 2023. Geraadpleegd op 6 november 2026, van https://heimdallatlas.com/materieel?jaar=2023

BibTeX

@misc{heimdall-materieel-jaar-2023,
  author = {{Heimdall Atlas}},
  title = {Materieel 2023},
  year = {2026},
  date = {2026-11-05},
  url = {https://heimdallatlas.com/materieel?jaar=2023},
  urldate = {2026-11-06},
  note = {Geraadpleegd op 6 november 2026; dataversie 0011fa92929cbb62}
}

Dataversie 0011fa92929cbb62: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.

Over verwijzen naar Heimdall