Heimdall Atlas
Mijn eenheid

Stand

Defensie in cijfers

Volgens een raming van de NAVO haalt Nederland in 2025 de norm van 2% van de economie. Voor 2035 is 3,5% afgesproken.

Waar dit vandaan komt

Elk getal staat er met de datum waarop het gold en de pagina waar het staat. Niets is opgeteld, omgerekend of geschat, behalve wat als berekend gemarkeerd staat.

Bijgewerkt
Nieuwste peildatum
21 okt 2026
Bronnen
202 openbare publicaties

Hoe deze cijfers worden verzameld

Mensen bij Defensie
86.040stand 1 sep 2026Per krijgsmachtdeel
Deel van de economie
ongeveer 2,49%2025, raming van de NAVODe NAVO-norm
Uitgaven
ongeveer € 26.100 miljoen2025, telling van de NAVOPer jaar
Periode

Defensie, Laatste 10 jaar (2017–2026): 215 gepubliceerde cijfers

Defensie en krijgsmachtdelen

Personeel van Defensie en per krijgsmachtdeel, peildatum 1 sep 2026
  • Militairen
  • Burgerpersoneel
  • Reservisten
  1. Defensie86.040
  2. Landmacht27.836
  3. Marine13.237
  4. DOSCO11.812
  5. Luchtmacht10.826
  6. Marechaussee9.813

Bron: Aantallen personeel — Defensie

Door de jaren

Militairen volgens de NAVO-telling, 2017–2026
020.00040.00060.00020182020202220242026

Bron: NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025)

Elke stip is een gepubliceerd cijfer; een open stip is een benadering. Waar meer dan vijf jaar niets is gepubliceerd, loopt de lijn niet door.

De NAVO telt anders dan Defensie zelf: het gemiddelde aantal militairen per jaar, in duizendtallen. Dit is dus een andere telling dan de 46.936 militairen van 1 sep 2026 hierboven.

Alle jaren op de tijdlijn

Uitleg bij deze lijnen

NAVO-telling. Het gemiddelde aantal militairen per jaar volgens de NAVO, in duizendtallen en inclusief dienstplichtigen (tot de opschorting in 1996). Daarom een eigen lijn, naast de beroepsmilitairen die Defensie zelf telt.

Wat telt mee

Militairen zijn hier beroepsmilitairen; reservisten staan apart. Totalen komen rechtstreeks uit de bron. Niet elk Defensieonderdeel is al opgenomen.

Alle cijfers als tabel, met bron

  • peildatum 1 sep 2026

    Defensie, personeel totaal: 86.040

    Waar dat staat

    Bij Defensie werken 86.040 beroepsmilitairen, burgers en reservisten (stand per 1 september 2026).

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Defensie, militairen: 46.936

    Waar dat staat

    Totaal Defensie beroepsmilitairen: 46.936 (mannen: 40.722, vrouwen: 6.214) burgers: 29.245 (mannen: 19.672, vrouwen: 9.573) reservisten: 9.859 (mannen: 8.153, vrouwen: 1.706)

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Defensie, burgerpersoneel: 29.245

    Waar dat staat

    Totaal Defensie beroepsmilitairen: 46.936 (mannen: 40.722, vrouwen: 6.214) burgers: 29.245 (mannen: 19.672, vrouwen: 9.573) reservisten: 9.859 (mannen: 8.153, vrouwen: 1.706)

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Defensie, reservisten: 9.859

    Waar dat staat

    Totaal Defensie beroepsmilitairen: 46.936 (mannen: 40.722, vrouwen: 6.214) burgers: 29.245 (mannen: 19.672, vrouwen: 9.573) reservisten: 9.859 (mannen: 8.153, vrouwen: 1.706)

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • over 2025

    Defensie, militairen (NAVO-telling): ongeveer 42.500

    Waar dat staat

    Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

    Bron: nato.int

  • Toon de 8 eerdere cijfers

    • over 2024

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 41.900

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

    • over 2023

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 41.100

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

    • over 2022

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 40.600

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

    • over 2021

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 40.900

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

    • over 2020

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 40.400

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

    • over 2019

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 39.700

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

    • over 2018

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 39.300

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

    • over 2017

      Militairen (NAVO-telling): ongeveer 39.500

      Waar dat staat

      Table 7: Military personnel … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 41.2 40.6 40.0 39.5 39.3 39.7 40.4 40.9 40.6 41.1 41.9 42.5

      Bron: nato.int

  • peildatum 1 sep 2026

    Landmacht, personeel totaal: 27.836

    Waar dat staat

    Koninklijke Landmacht: 27.836 mannen: 24.429, vrouwen: 3.407 beroepsmilitairen: 18.904 burgers: 4.156 reservisten: 4.776

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Landmacht, militairen: 18.904

    Waar dat staat

    Koninklijke Landmacht: 27.836 mannen: 24.429, vrouwen: 3.407 beroepsmilitairen: 18.904 burgers: 4.156 reservisten: 4.776

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Landmacht, burgerpersoneel: 4.156

    Waar dat staat

    Koninklijke Landmacht: 27.836 mannen: 24.429, vrouwen: 3.407 beroepsmilitairen: 18.904 burgers: 4.156 reservisten: 4.776

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Landmacht, reservisten: 4.776

    Waar dat staat

    Koninklijke Landmacht: 27.836 mannen: 24.429, vrouwen: 3.407 beroepsmilitairen: 18.904 burgers: 4.156 reservisten: 4.776

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Luchtmacht, personeel totaal: 10.826

    Waar dat staat

    Koninklijke Luchtmacht: 10.826 mannen: 8.892, vrouwen: 1.934 beroepsmilitairen: 7.872 burgers: 1.637 reservisten: 1.317

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Luchtmacht, militairen: 7.872

    Waar dat staat

    Koninklijke Luchtmacht: 10.826 mannen: 8.892, vrouwen: 1.934 beroepsmilitairen: 7.872 burgers: 1.637 reservisten: 1.317

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Luchtmacht, burgerpersoneel: 1.637

    Waar dat staat

    Koninklijke Luchtmacht: 10.826 mannen: 8.892, vrouwen: 1.934 beroepsmilitairen: 7.872 burgers: 1.637 reservisten: 1.317

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Luchtmacht, reservisten: 1.317

    Waar dat staat

    Koninklijke Luchtmacht: 10.826 mannen: 8.892, vrouwen: 1.934 beroepsmilitairen: 7.872 burgers: 1.637 reservisten: 1.317

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marine, personeel totaal: 13.237

    Waar dat staat

    Koninklijke Marine: 13.237 mannen: 10.986, vrouwen: 2.251 beroepsmilitairen: 7.574 burgers: 3.393 reservisten: 2.270

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marine, militairen: 7.574

    Waar dat staat

    Koninklijke Marine: 13.237 mannen: 10.986, vrouwen: 2.251 beroepsmilitairen: 7.574 burgers: 3.393 reservisten: 2.270

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marine, burgerpersoneel: 3.393

    Waar dat staat

    Koninklijke Marine: 13.237 mannen: 10.986, vrouwen: 2.251 beroepsmilitairen: 7.574 burgers: 3.393 reservisten: 2.270

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marine, reservisten: 2.270

    Waar dat staat

    Koninklijke Marine: 13.237 mannen: 10.986, vrouwen: 2.251 beroepsmilitairen: 7.574 burgers: 3.393 reservisten: 2.270

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marechaussee, personeel totaal: 9.813

    Waar dat staat

    Koninklijke Marechaussee: 9.813 mannen: 7.611, vrouwen: 2.202 beroepsmilitairen: 7.939 burgers: 1.137 reservisten: 737

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marechaussee, militairen: 7.939

    Waar dat staat

    Koninklijke Marechaussee: 9.813 mannen: 7.611, vrouwen: 2.202 beroepsmilitairen: 7.939 burgers: 1.137 reservisten: 737

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marechaussee, burgerpersoneel: 1.137

    Waar dat staat

    Koninklijke Marechaussee: 9.813 mannen: 7.611, vrouwen: 2.202 beroepsmilitairen: 7.939 burgers: 1.137 reservisten: 737

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    Marechaussee, reservisten: 737

    Waar dat staat

    Koninklijke Marechaussee: 9.813 mannen: 7.611, vrouwen: 2.202 beroepsmilitairen: 7.939 burgers: 1.137 reservisten: 737

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    DOSCO, personeel totaal: 11.812

    Waar dat staat

    Defensie Ondersteuningscommando: 11.812 mannen: 7.518, vrouwen: 4.294 beroepsmilitairen: 2.573 burgers: 8.676 reservisten: 563

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    DOSCO, militairen: 2.573

    Waar dat staat

    Defensie Ondersteuningscommando: 11.812 mannen: 7.518, vrouwen: 4.294 beroepsmilitairen: 2.573 burgers: 8.676 reservisten: 563

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    DOSCO, burgerpersoneel: 8.676

    Waar dat staat

    Defensie Ondersteuningscommando: 11.812 mannen: 7.518, vrouwen: 4.294 beroepsmilitairen: 2.573 burgers: 8.676 reservisten: 563

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

  • peildatum 1 sep 2026

    DOSCO, reservisten: 563

    Waar dat staat

    Defensie Ondersteuningscommando: 11.812 mannen: 7.518, vrouwen: 4.294 beroepsmilitairen: 2.573 burgers: 8.676 reservisten: 563

    Bron: Aantallen personeel — Defensie

2025

De NAVO-norm

Hoeveel van de economie (het bbp) naar defensie gaat, en hoe ver dat van de afspraken zit.

Bron: nato.int

Norm van 2%
gehaald
Afstand tot 3,5%
nog 1,01 procentpuntafgesproken voor 2035

berekend De afstand is de norm min het NAVO-cijfer, berekend door Heimdall, niet gepubliceerd.

Defensie-uitgaven als deel van het bbp (NAVO-definitie), in procent, 2017–2025
  9. ongeveer 2,49

Stippellijnen: 2%-norm (NAVO 2014, wet 2025), 3,5%-norm (NAVO 2025), elk vanaf het jaar van de afspraak.

Bron: NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025)

Alle jaren op de tijdlijn

28 mei 2026

Het 1,5%-deel staat apart. Voor bredere veiligheid heeft het kabinet zelf een eerste telling gemaakt, op de Nederlandse manier: 1,4% van het bbp. Dat is anders geteld dan de ongeveer 2,49% van de NAVO en dus niet daarbij op te tellen; de NAVO berekent haar eigen cijfer nog. Waarom de cijfers verschillen.

Bron: rijksoverheid.nl

De normen zelf

  • Vastgesteld 25 jun 2025

    NAVO-norm Den Haag: tot 1,5% voor weerbaarheidNAVO

    Waar dat staat (Engels)

    And Allies will account for up to 1.5% of GDP annually to inter alia protect our critical infrastructure, defend our networks, ensure our civil preparedness and resilience, unleash innovation, and strengthen our defence industrial base.

    Bron: nato.int

  • Vastgesteld 5 sep 2014

    NAVO-richtlijn 2% (Wales, 2014)NAVO

    Waar dat staat (Engels)

    Allies whose current proportion of GDP spent on defence is below this level will: halt any decline in defence expenditure; aim to increase defence expenditure in real terms as GDP grows; aim to move towards the 2% guideline within a decade with a view to meeting their NATO Capability Targets and filling NATO's capability shortfalls.

    Bron: nato.int

  • Vastgesteld 30 aug 2025

    Wet financiële defensieverplichtingen: ten minste 2%Nederlandse wet

    Waar dat staat

    Met ingang van het begrotingsjaar volgend op het jaar van inwerkingtreding van dit artikel bedragen de defensie-uitgaven, overeenkomstig afspraken gemaakt binnen de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO), het equivalent van ten minste twee procent van het bruto binnenlands product van het land Nederland. … met uitzondering van artikel 1 dat in werking treedt op 1 januari van het jaar na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin deze wet wordt geplaatst. … Uitgegeven de derde oktober 2025

    Bron: Staatsblad 2025, 257

  • Vastgesteld 25 jun 2025

    NAVO-norm Den Haag: 3,5% voor defensie zelfNAVO

    Waar dat staat (Engels)

    Allies will allocate at least 3.5% of GDP annually based on the agreed definition of NATO defence expenditure by 2035 to resource core defence requirements, and to meet the NATO Capability Targets.

    Bron: nato.int

  • Vastgesteld 25 jun 2025

    NAVO-norm Den Haag: 5% in totaalNAVO

    Waar dat staat (Engels)

    Allies commit to invest 5% of GDP annually on core defence requirements as well as defence-and security-related spending by 2035 to ensure our individual and collective obligations, in accordance with Article 3 of the Washington Treaty.

    Bron: nato.int

De 2% en de 3,5% tellen volgens de NAVO-definitie van defensie-uitgaven, dezelfde als het cijfer hierboven. Voor de 1,5% (bescherming van infrastructuur, netwerken, weerbaarheid, innovatie, defensie-industrie) en dus voor de 5% in totaal publiceert de NAVO nog geen cijfer per land. Daarom staat daar geen afstand bij.

Alle percentages als tabel, met bron

  • over 2025

    Defensie, defensie-uitgaven als deel van het bbp (NAVO-definitie): ongeveer 2,49%

    Waar dat staat

    Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

    Bron: nato.int

  • Toon de 8 eerdere cijfers

    • over 2024

      ongeveer 2%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

    • over 2023

      1,6%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

    • over 2022

      1,39%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

    • over 2021

      1,32%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

    • over 2020

      1,37%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

    • over 2019

      1,29%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

    • over 2018

      1,19%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

    • over 2017

      1,12%

      Waar dat staat

      Table 3: Defence expenditure as a share of GDP and annual real change … Share of real GDP (%) … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands 1.12 1.10 1.13 1.12 1.19 1.29 1.37 1.32 1.39 1.60 2.00 2.49

      Bron: nato.int

  • gepubliceerd 28 mei 2026

    Defensie, bredere veiligheidsuitgaven als deel van het bbp (Nederlandse berekenwijze): 1,4%

    Waar dat staat

    Deze inventarisatie telt op tot € 17,45 miljard en een percentage van 1,4 conform de Nederlandse berekenwijze.

    Bron: rijksoverheid.nl

Geld

Begrotingen en uitgaven zoals de Rijksbegroting en de NAVO ze publiceren.

Bedragen
Defensie-uitgaven (NAVO-definitie), in miljoen euro, 2017–2025
  9. ongeveer 26.100

Bron: NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025)

Uitleg bij de bedragen

Begroot en uitgegeven staan apart. NAVO-cijfers blijven in de munt en het jaar van het rapport: guldens tot en met 2001, euro's vanaf 2002. Vanaf 2002 rekent de NAVO met een herziene definitie van defensie-uitgaven; de sprong tussen 2001 en 2002 komt daardoor en door de overstap op de euro.

Alle bedragen als tabel, met bron

  • over 2025

    Defensie, defensie-uitgaven (NAVO-definitie): ongeveer € 26.100 miljoen

    Waar dat staat

    Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

    Bron: nato.int

  • Toon de 8 eerdere cijfers

    • over 2024

      ongeveer € 20.200 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

    • over 2023

      € 15.500 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

    • over 2022

      € 13.189 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

    • over 2021

      € 11.758 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

    • over 2020

      € 11.249 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

    • over 2019

      € 10.778 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

    • over 2018

      € 9.456 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

    • over 2017

      € 8.539 miljoen

      Waar dat staat

      Table 1: Defence expenditure … Million national currency units … Current prices … 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024e 2025e … Netherlands (Euros) 7,788 7,816 8,234 8,539 9,456 10,778 11,249 11,758 13,189 15,500 20,200 26,100

      Bron: nato.int

  • gepubliceerd 28 mei 2026

    Defensie, bredere veiligheidsuitgaven (Nederlandse berekenwijze): € 17,45 miljard

    Waar dat staat

    Deze inventarisatie telt op tot € 17,45 miljard en een percentage van 1,4 conform de Nederlandse berekenwijze.

    Bron: rijksoverheid.nl

Kosten van missies

Wat een missie kost of kostte, per bedrag zoals de bron het noemt. Elke missie heeft deze bedragen ook op haar eigen pagina.

Toon de tabel (140 bedragen)

  • over 2020

    Multinational Battle Group Lithuania, uitgaven in 2020 (realisatie, jaarverslag Defensie, tabel crisisbeheersingsoperaties): € 27.540 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) Bedragen x € 1.000
    RealisatieBegrotingVerschil201620172018201920202020
    eFP20.32924.99137.21227.54030.000‒ 2.460

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 35830-X, nr. 1

  • over 2019

    Multinational Battle Group Lithuania, uitgaven in 2019 (realisatie, jaarverslag Defensie, tabel crisisbeheersingsoperaties): € 37.212 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) Bedragen x € 1.000
    RealisatieBegrotingVerschil201520162017201820192019
    eFP20.32924.99137.21222.00015.212

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 35470-X, nr. 1

  • gepubliceerd 19 okt 2018

    Multinational Battle Group Lithuania, raming vooraf voor 2019, geraamd: € 22 miljoen

    Waar dat staat

    De kosten van de Nederlandse bijdrage aan de vooruitgeschoven NAVO-aanwezigheid in Litouwen in 2019 zijn geraamd op 22 miljoen euro en worden gefinancierd uit het Budget Internationale Veiligheid (BIV).

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 369

  • over 2018

    Multinational Battle Group Lithuania, uitgaven in 2018 (realisatie, jaarverslag Defensie, tabel crisisbeheersingsoperaties): € 24.991 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (HGIS) (bedragen x € 1.000)
    RealisatieBegrotingVerschil201420152016201720182018
    eFP20.32924.99122.0002.991

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 35200-X, nr. 1

  • gepubliceerd 15 dec 2017

    Multinational Battle Group Lithuania, raming vooraf voor 2018, geraamd: € 22 miljoen

    Waar dat staat

    De kosten van de Nederlandse bijdrage aan de vooruitgeschoven Navo-aanwezigheid in Litouwen in 2018 zijn geraamd op 22 miljoen euro en worden gefinancierd uit het Budget Internationale Veiligheid (BIV).

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 359

  • gepubliceerd 24 mrt 2017

    Multinational Battle Group Lithuania, raming vooraf voor 2017, geraamd: € 23,5 miljoen

    Waar dat staat

    De kosten van de Nederlandse bijdrage in 2017 worden geraamd op 23,5 miljoen euro.

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 343

  • over 2017

    Multinational Battle Group Lithuania, uitgaven in 2017 (realisatie, jaarverslag Defensie, tabel crisisbeheersingsoperaties): € 20.329 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (HGIS) Bedragen x € 1.000
    RealisatieBegrotingVerschil201320142015201620172017
    eFP20.32920.329

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 34950-X, nr. 1

  • over 2025

    Minusma, uitgaven in jaar 2025 (realisatie, x € 1.000): € 6 duizend

    Waar dat staat
    Tabel 7 Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) (bedragen x € 1.000)RealisatieBegrotingVerschil2021202220232024202520252025 MINUSMA9.3289.8465.6871.61766

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 36945 X, nr. 1

  • over 2024

    Minusma, uitgaven in jaar 2024 (realisatie, x € 1.000): € 1.617 duizend

    Waar dat staat
    Tabel 7 Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) (bedragen x € 1.000)RealisatieBegrotingVerschil202020212022202320242024MINUSMA5.4179.3289.8465.6871.6171.100517

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 36740 X, nr. 1

  • over 2023

    Minusma, uitgaven in jaar 2023 (realisatie, x € 1.000): € 5.687 duizend

    Waar dat staat
    Tabel 4 Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) (bedragen x € 1.000)RealisatieBegrotingVerschil2019202020212022202320232023 MINUSMA27.3405.4179.3289.8465.6875.687

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 36560 X, nr. 1

  • over 2022

    Minusma, uitgaven in jaar 2022 (realisatie, x € 1.000): € 9.846 duizend

    Waar dat staat
    Tabel 3 Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) Bedragen x € 1.000RealisatieBegrotingVerschil201820192020202120222022MINUSMA47.80427.3405.4179.3289.84618.000‒ 8.154

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 36360 X, nr. 1

  • over 2021

    Minusma, uitgaven in jaar 2021 (realisatie, x € 1.000): € 9.328 duizend

    Waar dat staat
    Tabel 3 Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) Bedragen x € 1.000RealisatieBegrotingVerschil201720182019202020212021MINUSMA66.38847.80427.3405.4179.3281.5007.828

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 36100 X, nr. 1

  • over 2020

    Minusma, uitgaven in jaar 2020 (realisatie, x € 1.000): € 5.417 duizend

    Waar dat staat
    Tabel 3 Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) Bedragen x € 1.000RealisatieBegrotingVerschil201620172018201920202020MINUSMA80.17466.38847.80427.3405.41715.500‒ 10.083

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 35830 X, nr. 1

  • over 2020

    Minusma, raming voor 2020, geraamd: € 14 miljoen

    Waar dat staat

    De additionele uitgaven voor de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA in 2019 zijn geraamd op 48 miljoen euro in 2019 en op 14 miljoen euro in 2020.

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 368

  • over 2019

    Minusma, uitgaven in jaar 2019 (realisatie, x € 1.000): € 27.340 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) Bedragen x € 1.000RealisatieBegrotingVerschil201520162017201820192019MINUSMA78.94380.17466.38847.80427.34048.000– 20.660

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 35470 X, nr. 1

  • over 2019

    Minusma, raming voor 2019, geraamd: € 48 miljoen

    Waar dat staat

    De additionele uitgaven voor de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA in 2019 zijn geraamd op 48 miljoen euro in 2019 en op 14 miljoen euro in 2020.

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 368

  • over 2018

    Minusma, uitgaven in jaar 2018 (realisatie, x € 1.000): € 47.804 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (HGIS) (bedragen x € 1.000)RealisatieBegrotingVerschil201420152016201720182018MINUSMA87.67278.94380.17466.38847.80450.000– 2.196

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 35200 X, nr. 1

  • over 2018

    Minusma, raming voor 2018, geraamd: € 50 miljoen

    Waar dat staat

    De additionele uitgaven voor de verlenging van de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA in 2018 zijn geraamd op 50 miljoen euro.

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 349

  • over 2017

    Minusma, uitgaven in jaar 2017 (realisatie, x € 1.000): € 66.388 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (HGIS) Bedragen x € 1.000RealisatieBegrotingVerschil201320142015201620172017MINUSMA21887.67278.94380.17466.38816.00050.388

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 34950 X, nr. 1

  • over 2017

    Minusma, raming voor 2017, geraamd: € 78 miljoen

    Waar dat staat

    De additionele uitgaven voor de Nederlandse bijdrage aan MINUSMA in 2017 zijn geraamd op 78 miljoen euro.

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 327

  • over 2023

    Enhanced Air Policing Polen, Guardian Lightning II, uitgaven in 2023 (realisatie, jaarverslag Defensie, tabel crisisbeheersingsoperaties): € 4.075 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) (bedragen x € 1.000)
    RealisatieBegrotingVerschil2019202020212022202320232023
    eAP Polen4.0754.075

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 36560-X, nr. 1

  • gepubliceerd 22 dec 2022

    Enhanced Air Policing Polen, Guardian Lightning II, raming vooraf: Air Policing-deel (zonder trainingsactiviteiten vigilance), geraamd: € 4 miljoen

    Waar dat staat

    De kosten voor Air Policing (€ 4 miljoen) worden gefinancierd uit het Budget Internationale Veiligheid (BIV).

    Bron: Kamerstuk 28676, nr. 425

  • gepubliceerd 7 jul 2025

    Inzet F-35’s in Polen (NSATU), raming vooraf (beslisnota), geraamd: € 10 miljoen

    Waar dat staat

    Naar analogie met de inzet voor enhanced Air Policing Estland (december 2024 / maart 2025), wordt de financiële raming ingeschat op €10M. Financiering vindt plaats uit de defensiebegroting.

    Bron: Bijlage bij Kamerstuk 36045, nr. 208

  • over 2025

    EUNAVFOR Aspides, uitgaven in 2025 (realisatie, jaarverslag Defensie, tabel crisisbeheersingsoperaties): € 2 duizend

    Waar dat staat
    Crisisbeheersingsoperaties (BIV/HGIS) (bedragen x € 1.000)
    RealisatieBegrotingVerschil2021202220232024202520252025
    Aspides8.77122

    Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.

    Bron: Kamerstuk 36945-X, nr. 1

  • gepubliceerd 5 apr 2024

    EUNAVFOR Aspides, raming vooraf: Karel Doorman en stafofficieren (incl. twee bij CMF Bahrein), geraamd: ongeveer € 21 miljoen

    Waar dat staat

    De additionele uitgaven die gemoeid zijn met de inzet van Zr.Ms. Karel Doorman in de periode april tot en met augustus 2024 en de plaatsing van de vijf stafofficieren op het OHQ in Larissa van februari 2024 tot en met 25 februari 2025 en de plaatsing van de twee stafofficieren op het CMF in Bahrein in de periode tot en met september 2024, worden geraamd op ongeveer EUR 21 miljoen.

    Bron: Kamerstuk 29521, nr. 478

Eenheden

Momentopnamen uit openbare berichten, elk met een eigen datum. Geen volledig overzicht, en niet bij elkaar op te tellen.

Toon de tabel (1 cijfer)

  • gepubliceerd 3 jun 2026

    45 Pantserinfanteriebataljon (Landmacht, infanterie), militairen: ongeveer 600

    Waar dat staat

    De verhuizende gevechtseenheid is het 45 Pantserinfanteriebataljon, Dit telt zo’n 600 militairen.

    Bron: Defensie

Personeel per missie

Hoeveel Nederlanders een bron noemt voor een missie, van Defensie of uit de bijdragecijfers van de VN. Voor 21 missies staat er een aantal, gekozen op de datum van het bericht. Alleen aantallen, nooit waar ze op dat moment zijn.

Toon de tabel (21 cijfers)

Waarom verschillen de cijfers?

De NAVO en de Nederlandse begroting geven elk een eigen percentage van het bbp. Ze tellen niet hetzelfde, dus de cijfers verschillen. Heimdall toont ze allebei zoals ze gepubliceerd zijn, apart.

Beide reeksen naast elkaar, 1990–2013 (alle jaren waarvoor beide reeksen bestaan)
JaarNAVO-definitieRijksbegroting
19902,7%2,4%
1991ongeveer 2,6%2,3%
19952,0%1,8%
19961,9%1,7%
19971,8%1,6%
19981,7%1,4%
19991,8%1,5%
20001,6%1,3%
2001ongeveer 1,6%1,2%
20021,5%1,2%
20031,6%1,2%
20041,5%1,2%
20051,5%1,2%
20061,5%1,2%
20071,5%1,1%
20081,35%1,1%
20091,42%1,2%
20101,34%1,3%
20111,24%1,3%
20121,22%1,2%
20131,17%1,2%

Bronnen: NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1970-1991, M-DPC-2(91)105 (1991); NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1975-1999 (1999); en 8 andere, zie de tabel

  • Wat meetelt

    De NAVO telt volgens een definitie die alle bondgenoten hebben afgesproken. Daarin tellen ook de pensioenen van oud-militairen mee. De Nederlandse reeks komt uit de Miljoenennota’s en de begrotingen.

    Waar dat staat

    Each Ally’s Ministry of Defence reports current and estimated future defence expenditure according to an agreed definition.

    Personnel expenditure includes pensions paid to retirees.

    De onderstaande cijfers zijn gebaseerd op de Miljoenennota’s en begrotingen voor de desbetreffende jaren.

    Bronnen: nato.int, Tweede Kamer, 34 000 X, nr. 12

  • Waardoor gedeeld wordt: het bbp

    Een percentage is de uitgaven gedeeld door het bbp. De NAVO en Nederland gebruiken niet altijd hetzelfde bbp. Ook de definitie van het bbp is veranderd: vóór 2001 vallen de Nederlandse percentages daardoor iets hoger uit.

    Waar dat staat

    In view of differences between these sources and national GDP forecasts, and also the definition of NATO defence expenditure and national definitions, the figures shown in this report may considerably diverge from those that are referenced by media, published by national authorities or given in national budgets.

    De definitie van het Bruto Binnenlands Product (BBP) is voor de jaren voor 2001 anders dan daarna, waardoor de percentages van voor 2001 licht hoger uitvallen dan na 2001.

    Bronnen: nato.int, Tweede Kamer, 34 000 X, nr. 12

  • Raming of uitkomst

    De nieuwste NAVO-cijfers zijn ramingen: wat een land verwacht uit te geven. Het echte bedrag kan later anders blijken.

    Waar dat staat (Engels)

    Figures for 2024 and 2025 are estimates.

    Bron: nato.int

  • Het 1,5%-deel

    Voor de 1,5% voor bredere veiligheid heeft het kabinet de uitgaven zelf geteld, op de Nederlandse manier. Het cijfer van de NAVO komt later en kan anders uitvallen.

    Waar dat staat

    Deze inventarisatie telt op tot € 17,45 miljard en een percentage van 1,4 conform de Nederlandse berekenwijze.

    De NAVO zal het uiteindelijke percentage nog berekenen.

    Bron: rijksoverheid.nl

Zo verwijs je hiernaar

Heimdall Atlas, ‘Defensie in cijfers’, bijgewerkt 8 november 2026, geraadpleegd 8 november 2026, https://heimdallatlas.com/nl/cijfers

Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.

Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX

APA

Heimdall Atlas. (2026, 8 november). Defensie in cijfers. Geraadpleegd op 8 november 2026, van https://heimdallatlas.com/nl/cijfers

BibTeX

@misc{heimdall-nl-cijfers,
  author = {{Heimdall Atlas}},
  title = {Defensie in cijfers},
  year = {2026},
  date = {2026-11-08},
  url = {https://heimdallatlas.com/nl/cijfers},
  urldate = {2026-11-08},
  note = {Geraadpleegd op 8 november 2026; dataversie 61f1fe0847a1f35f}
}

Dataversie 61f1fe0847a1f35f: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.

Over verwijzen naar Heimdall