Afgelopen
International Security Assistance Force in Afghanistan (ISAF)
Vanaf eind 2001 deed Nederland mee aan ISAF, een vredesmacht van de NAVO.
In het kort
- Wanneer
- dec 2001 – 2014Op de tijdas
- Waar
- AfghanistanLocaties
- Soort inzet
- Landoptreden
ISAF moest Afghanistan helpen met de wederopbouw. Omdat het onveilig bleef, ging ISAF tussen 2004 en 2006 in heel Afghanistan werken. Nederland stuurde eenheden van de luchtmacht en een team voor wederopbouw (Provinciaal Reconstructie Team). Bij de Afghaanse verkiezingen stuurde Nederland tijdelijk ook een bataljon mariniers. In 2006 bouwde Nederland twee kampen in Uruzgan. Daarvandaan werkte de Task Force Uruzgan tot 2010. Er waren ook helikopters, F-16’s en transportvliegtuigen. De missie begon rustig, maar vanaf 2007 werd er steeds meer gevochten. In 2010 begon Nederland mensen en materiaal terug te halen.
Waar dat staat
Taak: Nederland leverde in die tijd luchtmachteenheden en een Provinciaal Reconstructie Team.
Daarom werd ISAF tussen 2004 en 2006 uitgebreid naar heel Afghanistan. […] Vanuit deze kampen werkte de Task Force Uruzgan (TFU) tot 2010. […] Die bestond uit transport- en gevechtshelikopters, F-16’s en transportvliegtuigen. De missie begon rustig, maar vanaf 2007 werd er steeds meer gevochten.
Op de tijdlijn
Gebeurtenissen
- 7 mrt 2003: Incident: Op 7 maart 2003 werd een Nederlandse patrouille aangevallen. Een Afghaanse tolk kwam om en een Nederlandse militair raakte gewond.
- 10 feb 2003: Overdracht: Op 10 februari 2003 kregen Nederland en Duitsland samen de leiding over ISAF. Turkije droeg die aan hen over.
- 6 nov 2002: Verlenging: Op 6 november 2002 verlengde de regering de bijdrage met een half jaar. Nederland zou ook samen met Duitsland een half jaar de leiding van ISAF nemen.
- 21 dec 2001: Besluit: Op 21 december 2001 liet de regering het parlement weten dat Nederlandse militairen meedoen aan ISAF in Afghanistan.
- 1 okt 2004: Start: Op 1 oktober 2004 begon het Nederlandse wederopbouwteam (PRT) in de provincie Baghlan met zijn werk.
- 14 sep 2004: Operatie: Van 14 september tot 10 november 2004 hielp een Nederlandse eenheid infanterie ISAF bij de presidentsverkiezingen.
- mrt 2004: Aankomst: Eind maart 2004 gingen zes Apache-gevechtshelikopters met twee vluchten naar het vliegveld van Kabul.
- 2 sep 2003: Vertrek: Tussen 22 juli en 2 september 2003 kwamen alle militairen en spullen terug naar Nederland.
- 11 aug 2003: Overdracht: Op 11 augustus 2003 gaven Duitsland en Nederland de leiding van ISAF door aan de NAVO. Daarmee stopte de grote Nederlandse bijdrage.
- 4 jul 2003: Incident: Op 4 juli 2003 reed een voertuig met twee Nederlandse militairen op een mijn. De een raakte zwaar gewond, de ander licht.
- 14 mrt 2006: Aankomst: Op 14 maart 2006 vertrokken de eerste militairen die de komst van de rest voorbereidden.
- 7 feb 2006: Incident: Op 7 februari 2006 demonstreerden honderden mensen bij het Nederlandse team in Pol-e Khomri. Een Nederlandse militair raakte licht gewond.
- 2006: Einde: Van 2004 tot en met 2006 had Nederland een wederopbouwteam (PRT) in de provincie Baghlan.
- 22 dec 2005: Besluit: Op 22 december 2005 besloot de regering tot een Nederlandse bijdrage aan ISAF in het zuiden van Afghanistan.
- sep 2005: Operatie: In 2005 stuurde Nederland een extra eenheid om de verkiezingen in september te helpen beveiligen.
- 2005: Start: Vanaf 2005 had Nederland F-16's bij ISAF, met een tank- en transportvliegtuig.
- 30 nov 2007: Verlenging: Op 30 november 2007 besloot de regering de bijdrage aan ISAF te verlengen.
- 15 jun 2007: Incident: Op 15 juni 2007 kwam een Nederlandse militair om bij een zelfmoordaanslag tijdens een patrouille in Tarin Kowt.
- jun 2007: Incident: In juni 2007 vielen honderden opstandelingen Chora aan. Nederlandse militairen die de Afghaanse politie hielpen, werden ook aangevallen.
- 16 mei 2007: Operatie: Van 16 mei tot 2 juni 2007 was de eerste grote operatie in de Baluchi-vallei.
- dec 2006: Operatie: In december 2006 deed een Nederlandse compagnie mee aan een operatie in de provincie Kandahar.
- nov 2006: Aankomst: Vanaf november 2006 stonden de Nederlandse F-16's ook op het vliegveld van Kandahar.
- 1 okt 2006: Start: Op 1 oktober 2006 was de Task Force Uruzgan helemaal klaar voor haar taak.
- 1 aug 2006: Start: Op 1 augustus 2006 ging ISAF ook in het zuiden werken. De Nederlandse Task Force Uruzgan begon.
- 26 jul 2006: Incident: Op 26 juli 2006 kwamen Nederlandse militairen om toen een transporthelikopter neerstortte.
- 21 mei 2009: Start: Op 21 mei 2009 opende in Tarin Kowt een opleidingscentrum voor de politie, betaald door Nederland.
- 6 apr 2009: Incident: Op 6 april 2009 kwam een Nederlandse militair om bij een raketaanval op Kamp Holland.
- apr 2009: Start: In april 2009 begon de Nederlandse speciale eenheid Task Force 55 met operaties.
- jul 2008: Incident: Eind juli 2008 hielden Nederlandse en Afghaanse militairen een grote aanval op Deh Rawod tegen.
- 12 jan 2008: Incident: Op 12 januari 2008 kwamen bij Deh Rawod twee Nederlandse en twee Afghaanse militairen om door eigen vuur. Een Nederlander raakte zwaar gewond.
- jun 2011: Start: In juni 2011 begon de politietrainingsmissie in Kunduz en Kabul, met trainers, diplomaten en andere deskundigen.
- 1 mei 2011: Start: Vanaf 1 mei 2011 steunden de Nederlandse F-16's de politietrainingsmissie, onder meer door bermbommen op te sporen.
- mrt 2011: Aankomst: Vanaf eind maart 2011 bouwde een eerste groep in Kunduz het kamp op en maakte spullen en voorraden klaar.
- 27 jan 2011: Besluit: Op 27 januari 2011 volgde een extra brief. Daarin stond dat de missie vooral om burgerpolitie ging.
- 7 jan 2011: Besluit: Op 7 januari 2011 stuurde het kabinet het besluit over de politietrainingsmissie naar het parlement.
- 1 aug 2010: Vertrek: Op 1 augustus 2010 begon Nederland met het terughalen van de militairen uit Uruzgan.
- 1 aug 2010: Overdracht: Op 1 augustus 2010 nam een Amerikaans-Australische eenheid de taak van de Task Force Uruzgan over.
- 25 mei 2010: Overdracht: Op 25 mei 2010 gaf Nederland de leiding over de training van het Afghaanse leger door aan Australië.
- feb 2010: Besluit: In februari 2010 viel het kabinet over de vraag of Nederland na 1 augustus 2010 in Uruzgan zou blijven.
- 31 dec 2014: Einde: Op 31 december 2014 eindigde ISAF. De missie Resolute Support kwam ervoor in de plaats.
Reacties van andere landen
- 13 feb 2003: Duitsland: Bondsminister van Defensie Peter Struck, rede in de Bundestag (Bulletin van de Bondsregering) (neutraal)
- 19 okt 2010: Australië: Premier Julia Gillard, ministeriële verklaring 'No Safe Haven' in het Huis van Afgevaardigden (positief)
- 2 aug 2010: Verenigde Staten: CNN (neutraal)
- 1 aug 2010: Qatar: redactie (Al Jazeera, correspondent James Bays), citeert Uruzgaanse parlementariër (neutraal)
- 1 aug 2010: Australië: ABC News (neutraal)
- 22 feb 2010: Verenigde Staten: Eric Westervelt (neutraal)
- 21 feb 2010: Canada: Doug Saunders (kritisch)
- 19 jan 2010: Verenigde Staten: Witte Huis, verslag van het telefoongesprek van vicepresident Joe Biden met vicepremier Wouter Bos (positief)
- 12 nov 2009: Australië: Premier Kevin Rudd, persconferentie in New Delhi (positief)
- 14 jul 2009: Verenigde Staten: President Barack Obama, na een gesprek met premier Balkenende in het Oval Office (positief)
- 30 jan 2014: NAVO: NAVO-secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen, gezamenlijke persmoment met premier Rutte in Den Haag (positief)
- 23 dec 2020: Turkije: redactie (Anadolu Ajansı) (neutraal)
- 23 nov 2022: Qatar: redactie (Al Jazeera) (neutraal)
- 25 jan 2026: Duitsland: redactie (dpa/afp) (neutraal)
Een hoger streepje: meer op die plek, te dicht bij elkaar om apart te tonen. Kies het voor de lijst.
positiefneutraalkritischtoon: inschatting van Heimdall
Locaties
%20scale(0.8333)%22%20fill%3D%22none%22%20stroke%3D%22%2316181c%22%20stroke-width%3D%222%22%20stroke-linecap%3D%22round%22%20stroke-linejoin%3D%22round%22%2F%3E%3C%2Fsvg%3E){kind=small}
Kaart: EOxCloudless 2024 (opent in nieuw venster), Natural Earth (opent in nieuw venster)
Wolkenvrij beeld van 2024 (CC BY-NC-SA 4.0), geen actuele opname
Tarin Kowt, kamp
Waar dat staat
Samen met de Australiërs kreeg Nederland de provincie Uruzgan als ‘area of operations’ toegewezen. De thuisbases waren in Tarin Kowt (Kamp Holland) en Deh Rahwod (Kamp Hadrian).
Bron: Defensie (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): 32.63, 65.8781
Deh Rahwod, kamp
Waar dat staat
De thuisbases waren in Tarin Kowt (Kamp Holland) en Deh Rahwod (Kamp Hadrian).
Bron: Defensie (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames): 32.6241, 65.4597
Binnen 500 km
In de buurt
Andere missies in die streek, ook van vroeger.
Berekend door Heimdall, hemelsbreed, tussen de plaatsen die de bronnen noemen (elk op de pagina van die missie)
Volgorde
VolgordeDichtstbijNieuwsteOudsteA–Z
0 km
Afghanistan Resolute Support, 2015 – 2021
Beide in Kabul
0 km
EUPOL Afghanistan, mrt 2008 – aug 2011
Beide in Kabul
Oorlog in Afghanistan
Wat UCDP in de jaren van deze missie in Afghanistan telde. Dat zegt niet dat de missie meevocht.
Bron: ucdp.uu.se (opent in nieuw venster)
Koppeling op land en jaar: Heimdall
2001–2014
Afghanistan
Government of Afghanistan tegen Taleban
Oorlog: 2001, 2005–2014
Gewapend conflict: 2002–2004
Verloop
Bekijk het verloop op de globe
Volgorde en filters
StartBaghlan
Op 1 oktober 2004 begon het Nederlandse wederopbouwteam (PRT) in de provincie Baghlan met zijn werk.
Waar dat staat
Het Nederlandse PRT in de provincie Baghlan is operationeel sinds 1 oktober 2004.
Bron: Kamerstuk 27925, nr. 177 (opent in nieuw venster)
Ligging opgezocht op naam (GeoNames)
Start
Vanaf 2005 had Nederland F-16's bij ISAF, met een tank- en transportvliegtuig.
Waar dat staat
In 2005 leverde Nederland … vanaf 2005 een F-16 detachement ondersteund door een KDC-10 tank- en transportvliegtuig.
Operatie
In 2005 stuurde Nederland een extra eenheid om de verkiezingen in september te helpen beveiligen.
Waar dat staat
In 2005 leverde Nederland een Election Support Force ten behoeve van de verkiezingen in september van dat jaar
Uitkomst
Resultaat
Volgorde
VolgordeStandaardPer soort bron
De regering vond dat Nederland en Duitsland ISAF samen goed hebben geleid.
Waar dat staat
De gezamenlijke Duits-Nederlandse leiding over ISAF III was een succes.
Omvang
Volgorde
VolgordeStandaardPer soort bron
circa 650
Toen Nederland in 2003 mee de leiding had, groeide het aantal Nederlandse militairen tegelijk van ongeveer 220 naar ongeveer 650.
Waar dat staat
Gedurende de periode waarin Nederland en Duitsland de leiding hadden van ISAF III (10 februari – 11 augustus 2003) liep de Nederlandse bijdrage aan ISAF op van circa 220 militairen naar circa 650 militairen.
Slachtoffers
25 doden
De inzet in ISAF kostte 25 Nederlandse militairen het leven.
Waar dat staat
De inzet in ISAF heeft het leven gekost aan 25 Nederlandse militairen.
Lessen
Volgorde
VolgordeStandaardPer soort bron
Wie grote doelen stelt, moet ook genoeg mensen en middelen geven om ze te halen.
Waar dat staat
Als er ambitieuze doelen worden gesteld, moeten voldoende middelen voor het behalen van deze doelen beschikbaar worden gesteld.
Bijdrage
Koninklijke Landmacht
Thuisbasis: Johannes Postkazerne (Havelte)
Waar dat staat
Eenheden van 43 Gemechaniseerde Brigade namen deel aan internationale vredesmissies. Zoals SFOR en EUFOR in Bosnië, de UNFICYP-missie in Cyprus, de missie Task Force Fox in Macedonië, Enduring Freedom in Irak en de ISAF-missie in Afghanistan.
Tegenwoordig is de Johannes Postkazerne in Havelte de thuisbasis van het regiment. De kazerne huisvest zowel 44 Pantserinfanteriebataljon als de staf en stafcompagnie van 43 Gemechaniseerde Brigade.
42 Pantserinfanteriebataljon, infanterie
Thuisbasis: Generaal-majoor De Ruyter van Steveninckkazerne (Oirschot)
Waar dat staat
Nederland nam in 2006 voor ISAF de verantwoordelijkheid voor de veiligheid in de provincie Uruzgan op zich. 42 BLJ leverde tweemaal de kern van de battlegroup van Task Force Uruzgan (TFU).
Korporaal Janzen en drie van de gewonde militairen waren afkomstig van 42 pantserinfanteriebataljon Limburgse Jagers, dat in Oirschot is gelegerd.
Koninklijke Luchtmacht
Thuisbasis: Vliegbasis Gilze-Rijen (Gilze-Rijen)
Waar dat staat
Tot vandaag de dag is het 298 Squadron veelvuldig ingezet tijdens uitzendingen, ondersteunende missies en oefeningen in binnen- en buitenland. Zo is men meerdere keren ingezet in het voormalig Joegoslavië, in het Afrikaanse Eritrea werd in 2000 de Chinook op zand en stof getest, daarna in Irak en sinds 2006 worden de Chinooks bij toerbeurt met de Cougars ingezet voor de ISAF-missie in Afghanistan.
De staanplaats voor 298 Squadron is Vliegbasis Gilze-Rijen.
Thuisbasis: Vliegbasis Gilze-Rijen (Gilze-Rijen)
Waar dat staat
Als de 1 (NL) Air Task Force met F-16’s vanaf november 2006 ook op KAF neerstrijkt, maken latere helikopteruitzendingen ook deel uit van dit ISAF-detachement. Chinooks van 298 en Cougars van 300 Squadron wisselen elkaar daarbij af.
De nieuwe capaciteit wordt ingedeeld bij het 300 Squadron van het Defensie Helikopter Commando op vliegbasis Gilze-Rijen.
Thuisbasis: Vliegbasis Gilze-Rijen (Gilze-Rijen)
Waar dat staat
Apaches van 301 Squadron die sinds mei 2006 als onderdeel van de 1 (NLD) ATF op KAF staan, verhuizen in oktober naar Tarin Kowt (TK) op zo’n honderd kilometer afstand. TK ligt midden in het inzetgebied van de Nederlandse Task Force Uruzgan.
De staanplaats voor 301 Squadron is Vliegbasis Gilze-Rijen.
Koninklijke Marine
Thuisbasis: Van Braam Houckgeestkazerne (Doorn)
Waar dat staat
In de periode 2001–2005 namen versterkte manoeuvrebataljons van het Korps mariniers deel aan crisisbeheersingsoperaties in het grensgebied tussen Ethiopië en Eritrea (UNMEE, 2000–2001, 1150 militairen), in Irak (SFIR, 2003–2004, 1200 militairen) en in Afghanistan (ISAF, 2005, 750 militairen).
Sinds 1946 maakt het Korps mariniers gebruik van de Van Braam Houckgeestkazerne in Doorn.
Waar dat staat
Het 1e Mariniersbataljon heeft aanvullend personeel geleverd aan de SRF en het «Provincial Reconstruction Team» (PRT) in Afghanistan.
Waar dat staat
Het 2e Mariniersbataljon is als onderdeel van de Navo «Strategic Reserve Force» (SRF) met onderdelen van de ondersteunende mariniersbataljons van augustus tot oktober in het kader van ISAF ingezet als «Election Supporting Forces» (ESF) tijdens de parlementsverkiezingen in Afghanistan.
Wat de politiek besloot
De moties van de Tweede Kamer over deze missie, en hoe de fracties stemden. Een motie is wat de Kamer de regering vroeg, niet wat er gebeurde.
dec 2001
Kabinet bij de start: Kabinet-Kok II
Moties in de Tweede Kamer
Het afzien van een nieuwe bijdrage aan ISAF en EUPOLVerworpen
Motie van het lid De Roon
Beëindiging van de missie in KunduzVerworpen
Motie Jasper van Dijk
Reacties van andere landen
Wat regeringen en nieuwsmedia van andere landen zeiden, met wie het zei en waar. Een reactie is een uitspraak, geen vaststelling van wat er gebeurde.
Volgorde en filters
Toon (inschatting)
Land
Australië
Premier Kevin Rudd, persconferentie in New Delhi
Ten tweede waarderen we het dat we tot nu toe nauw met de Nederlanders hebben samengewerkt en dat ze geweldige partners zijn geweest. Sterker nog, de laatste keer dat ik naar Afghanistan reisde, brachten Nederlandse Apache-helikopters ons vanwege het weer van Kandahar naar Tarin Kowt, en hun steun bij zo veel van onze operaties is zeer goed geweest.
Oorspronkelijke tekst (Engels)
Secondly, we appreciate the fact that we have worked closely with the Dutch up until now and they have been great partners. In fact the last time I travelled to Afghanistan, because of weather conditions, Dutch apache helicopters transported us from Kandahar into Tarin Kowt and their support with so many of our operations has been very good.
Op de site van die overheid.
Kosten
Elk bedrag zoals de bron het noemt: een raming vooraf of wat er werd uitgegeven, per jaar of in totaal. Heimdall telt niets op en rekent niet om; guldens blijven guldens.
over 2002
uitgaven in 2002: € 14,3 miljoen
Waar dat staat
De additionele uitgaven HQ ISAF vanaf januari 2002 tot en met december 2004 liepen op tot in totaal € 51,5 miljoen ( 2002: € 14,3 miljoen, 2003: € 31,8 miljoen en in 2004 € 5,4 miljoen).
over 2002
integrale kosten in 2002 (additionele uitgaven plus personele en materiële kosten, Canadees model): € 34.270 duizend
Waar dat staat
X € 1 000 Operatie Additionele uitgaven Personele kosten Materiële kosten Totale kosten ISAF 14 264 11 761 8 245 34 270 Uit een tabel in de bron: elke regel is een regel van die tabel, de cellen zoals ze er staan.
over 2003
uitgaven in 2003: € 31,8 miljoen
Waar dat staat
De additionele uitgaven HQ ISAF vanaf januari 2002 tot en met december 2004 liepen op tot in totaal € 51,5 miljoen ( 2002: € 14,3 miljoen, 2003: € 31,8 miljoen en in 2004 € 5,4 miljoen).
Materieel
Filters
Over dit systeem: Defensie (opent in nieuw venster)
Foto: Ministerie van Defensie, CC BY-SA 4.0 (opent in nieuw venster)
Over dit systeem: Defensie, Bushmaster (opent in nieuw venster)
Foto: Ministerie van Defensie, CC BY-SA 4.0 (opent in nieuw venster)
Gebruikt bij deze missie
Apache en F-16
Waar dat staat
De Air Task Force (ATF) had tot taak ISAF-eenheden te ondersteunen met luchtsteun en verkennings- en waarnemingsactiviteiten met F-16 jachtvliegtuigen en Apachegevechtshelikopters. Verder leverde zij tactisch luchttransport met transporthelikopters. De F-16s en de transporthelikopters opereerden vanaf Kandahar Airfield, de Apachegevechtshelikopters vanaf Tarin Kowt.
Bushmaster
Waar dat staat
In de zomer van 2006 heeft Defensie met een succesvol fast track procurement-project vijfentwintig Bushmaster-patrouillevoertuigen aangekocht voor de Task Force Uruzgan in Afghanistan. Vanaf oktober 2006 zijn deze Bushmasters intensief operationeel ingezet.
Over deze missie staan geen weekoverzichten of nieuwsberichten in de dataset.
Begrippen
- ISAF, ook International Security Assistance Force
- Zelfde als de beschrijving van de missie.Uitleg bij Begrippen
- Bron: International Security Assistance Force in Afghanistan (ISAF) (opent in nieuw venster)
- NAVO
- Een bondgenootschap van landen die samen hun grondgebied verdedigen. De NAVO neemt ook maatregelen om aanvallen te voorkomen.
- Bron: Versterking oostflank NAVO-gebied (opent in nieuw venster)
Bijgewerkt
Bronnen
- Veteraneninstituut (opent in nieuw venster)Alles uit deze bron
- Kamerstuk 27925, nr. 135 (opent in nieuw venster)Alles uit deze bron
- Historische canon Garderegiment Grenadiers en Jagers: internationale operaties (defensie.nl) (opent in nieuw venster)Alles uit deze bron
- Eindevaluatie Nederlandse bijdrage aan ISAF, 2006 - 2010 (23 september 2011) (opent in nieuw venster)Alles uit deze bron
- Geschiedenis van de Koninklijke Marechaussee (defensie.nl) (opent in nieuw venster)Alles uit deze bron
- Evaluatie inzet Nederlandse militairen 2014 (opent in nieuw venster)Alles uit deze bron
Zo verwijs je hiernaar
Heimdall Atlas, ‘International Security Assistance Force in Afghanistan (ISAF)’, bijgewerkt 5 november 2026, geraadpleegd 9 november 2026, https:/
Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.
Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX
APA
Heimdall Atlas. (2026, 5 november). International Security Assistance Force in Afghanistan (ISAF). Geraadpleegd op 9 november 2026, van https:/
BibTeX
@misc{heimdall-nl-missies-afghanistan-isaf,
author = {{Heimdall Atlas}},
title = {International Security Assistance Force in Afghanistan (ISAF)},
year = {2026},
date = {2026-11-05},
url = {https://heimdallatlas.com/nl/missies/afghanistan-isaf},
urldate = {2026-11-09},
note = {Geraadpleegd op 9 november 2026; dataversie c958b6e8bbb4353a}
} Dataversie c958b6e8bbb4353a: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.