2002 tot nu
Raad van State
Wat de Raad van State adviseerde over de wetten voor de krijgsmacht, de inlichtingendiensten en de terrorismebestrijding.
Waar dit vandaan komt
De regering vraagt de Afdeling advisering van de Raad van State om advies over elk wetsvoorstel en over de goedkeuring van een verdrag, voordat het naar de Tweede Kamer gaat. Het advies eindigt met het dictum: of het voorstel zo kan worden ingediend, of pas nadat de regering met de opmerkingen rekening heeft gehouden. Een voorlichting is een advies op een vraag van de regering of de Kamer, zonder dictum.
Hier staan het dictum en de zinnen waarmee het advies opent letterlijk. Het is het oordeel van de Raad van State, niet dat van Heimdall. Het jaar in de kantlijn is dat van het advies.
- Laatste advies
- Voorlichting over de invulling van de definitie "buitengewone omstandigheden".24 sep 2026Alle adviezen
Alle adviezen
Elk advies met zijn dictum en de zinnen waarmee het opent, letterlijk.
2026
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Samenvatting (een voorlichting heeft geen dictum)):
Binnen het stelsel van staatsnoodrecht is de term ‘buitengewone omstandigheden’ een sleutelbegrip voor het uitroepen van een noodtoestand of voor separate toepassing van het staatsnoodrecht.
Of er sprake is van buitengewone omstandigheden, is de uitkomst van de weging van de verschillende betrokken belangen.
Toon de andere 2 kernboodschappen
De inzet van noodbevoegdheden kan alleen aan de orde zijn bij een bedreiging van één of meer vitale belangen van de samenleving en de ontwrichting van de maatschappij die dat (mogelijk) tot gevolg heeft.
Het oordeel daarover is in eerste instantie aan de regering. Wanneer zij concludeert dat inzet van noodbevoegdheden gerechtvaardigd en geboden is, is zij gehouden haar beslissing zo spoedig mogelijk door het parlement te laten beoordelen.
Waar de datum staat
Datum advies 24 september 2026
2026
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum, Samenvatting):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.
Met dit wetsvoorstel wordt het verheerlijken van terroristische misdrijven en het betuigen van steun aan terroristische organisaties strafbaar gesteld.
Toon de andere 2 kernboodschappen
Op basis van de rechtspraak van het EHRM ziet de Afdeling geen aanleiding om te veronderstellen dat de voorgestelde strafbaarstellingen op zichzelf ontoelaatbare beperkingen van vrijheden vormen. De toepassing van de strafbaarstellingen in concrete gevallen kan echter wel ontoelaatbaar zijn, als niet goed wordt gekeken naar de relevante factoren die uit de rechtspraak van het EHRM volgen.
De Afdeling adviseert in de toelichting bij het wetsvoorstel in te gaan op de verschillende factoren in de rechtspraak van het EHRM.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State d.d. 25 maart 2026 en het nader rapport d.d. 19 juni 2026
- Dictum.
2026
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum, Samenvatting):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.
Met het wetsvoorstel wil de regering een kader bieden voor het proces van gereedstelling van de krijgsmacht.
Toon de andere 3 kernboodschappen
Mede gelet op de dreiging die uitgaat van de snel veranderende internationale veiligheidssituatie, begrijpt de Afdeling de noodzaak om op korte termijn wettelijke belemmeringen voor de gereedstelling weg te nemen en aparte regels te stellen in het kader van de defensiegereedheid. Tegen deze achtergrond volgt zij de regering in de gekozen benadering in het wetsvoorstel. Wel moeten het wetsvoorstel en de toelichting daarbij op enkele onderdelen worden aangepast.
De effectiviteit van het wetsvoorstel zal in belangrijke mate afhangen van de versterking van het draagvlak in de samenleving voor de gereedstelling van de krijgsmacht.
De Afdeling merkt op dat ook aandacht nodig is voor het perspectief op de langere termijn.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State d.d. 18 maart 2026 en het nader rapport d.d. 17 juni 2026
- Dictum.
2026
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum, Samenvatting):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal bezwaren bij het voorstel en adviseert het voorstel niet bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal in te dienen, tenzij het is aangepast.
De tijdelijke wet zal in 2027 komen te vervallen. Om dit te voorkomen wordt de tijdelijke wet met dit wetsvoorstel permanent gemaakt.
Toon de andere 2 kernboodschappen
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft zowel over de invoering van de tijdelijke wet, als over de verlenging daarvan kritisch geadviseerd.
De Afdeling advisering ziet geen reden om af te zien van de eerder naar voren gebrachte vraagtekens bij deze wettelijke maatregelen, temeer niet nu wordt voorgesteld de wet permanent te maken.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State d.d. 25 februari 2026 en het nader rapport d.d. 20 maart 2026
- Dictum.
2025
Voorlichting betreffende positie klachtbehandeling in stelsel Wiv. (opent in nieuw venster)
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Inleiding (een voorlichting heeft geen dictum)):
Ten aanzien van de eerste en de derde vraag constateert de Afdeling dat klachtbehandeling volgens het EHRM in principe moet kunnen resulteren in juridisch bindende oordelen voor zover het gaat om de (on)rechtmatigheid van de inzet van ongerichte (bulk-)interceptie.
Uit de rechtspraak van het EHRM blijkt verder dat de combinatie van verschillende toezichthoudende taken bij één instantie een aanwijsbare kwetsbaarheid oplevert.
Toon de andere 2 kernboodschappen
Ten aanzien van de tweede vraag concludeert de Afdeling dat het toekennen van bindende bevoegdheden aan de Nationale ombudsman binnen de grondwettelijke kaders niet aangewezen is.
Deze bepaling biedt daarentegen wél ruimte voor een niet-bindende rol voor de Nationale ombudsman bij de behandeling van klachten over de bejegening van een individu door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.
Waar de datum staat
Datum advies 2 juli 2025
2025
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum, inleiding):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal bezwaren bij het voorstel en adviseert het voorstel niet bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal in te dienen, tenzij het is aangepast.
Het wetsvoorstel is een eerste stap in de voorgenomen algehele herziening van het staatsnoodrecht.
Toon de andere 2 kernboodschappen
Gelet op de fundamentele positie die de Cwu inneemt in het stelsel van staatsnoodrecht, is het essentieel dat er reeds in het kader van dit wetsvoorstel aandacht is voor de coherentie en consistentie van dat stelsel als geheel. Dat vraagt om richtinggevende keuzes van de regering.
Het schrappen van de beperkte noodtoestand mag niet tot gevolg hebben dat buitengewone omstandigheden voortaan eerder via separate toepassing worden aangepakt, terwijl de situatie zich daar eigenlijk niet voor leent.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State d.d. 9 april 2025 en het nader rapport d.d. 3 juli 2026
- Dictum.
2023
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum, inleiding):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk heeft een aantal bezwaren bij het initiatiefvoorstel van rijkswet en adviseert het voorstel niet in behandeling te nemen, tenzij het is aangepast.
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk begrijpt de zorgen van de initiatiefnemers en onderschrijft de noodzaak van een adequate toerusting van de krijgsmacht.
Toon de andere 2 kernboodschappen
De Afdeling wijst er evenwel op dat met de keuze voor een rijkswet de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten invloed krijgen op de Nederlandse begrotingswetgeving. Als zodanig maakt het voorstel een inbreuk op het grondwettelijk verankerde budgetrecht van het Nederlandse parlement. Derhalve adviseert de Afdeling af te zien van de keuze voor een rijkswet.
In verband met deze opmerkingen dient het voorstel nader te worden overwogen.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk d.d. 21 augustus 2023 [W07.23.00108/II/K]
- Dictum.
2023
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum, inleiding):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal bezwaren bij het voorstel en adviseert het voorstel niet bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal in te dienen, tenzij het is aangepast.
Het wetsvoorstel beoogt het strafmaximum voor deelneming aan een terroristische organisatie te verhogen van vijftien naar twintig jaar.
Toon de andere kernboodschap
De noodzaak voor de voorgestelde verhoging van het strafmaximum is echter onvoldoende gemotiveerd. Daarnaast staat het voorgestelde strafmaximum niet in verhouding tot de strafdreiging op andere delicten. De Afdeling plaatst daarom enkele opmerkingen bij het voorstel en adviseert het voorstel te heroverwegen.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State d.d. 17 mei 2023 en het nader rapport d.d. 31 oktober 2023
- Dictum.
2022
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft geen opmerkingen over het voorstel van wet en adviseert het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal in te dienen.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State d.d. 6 juli 2022 en het nader rapport d.d. 6 juli 2022
- Dictum.
2022
Advies van de Raad van State, uitgebracht op
Volgens de Raad van State (Dictum, inleiding):
- Dictum.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.
Het wetsvoorstel voorziet in een tijdelijk, van de Wiv 2017 afwijkend regime voor het onderzoek van de AIVD en de MIVD naar landen met een offensief cyberprogramma.
Toon de andere 3 kernboodschappen
Mede gelet op de genoemde rapportages concludeert de Afdeling advisering van de Raad van State dat overtuigend is toegelicht dat het noodzakelijk is de geconstateerde knelpunten op korte termijn te adresseren.
Wel acht de Afdeling meer waarborgen in het wetsvoorstel noodzakelijk.
Met het oog op die noodzakelijke balans moeten de wettelijke waarborgen op een aantal punten worden versterkt.
Waar de datum staat
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State d.d. 22 juni 2022 en het nader rapport d.d. 28 november 2022
- Dictum.
Zo verwijs je hiernaar
Heimdall Atlas, ‘Raad van State’, bijgewerkt 7 november 2026, geraadpleegd 8 november 2026, https:/
Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.
Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX
APA
Heimdall Atlas. (2026, 7 november). Raad van State. Geraadpleegd op 8 november 2026, van https:/
BibTeX
@misc{heimdall-nl-politiek-raadvanstate,
author = {{Heimdall Atlas}},
title = {Raad van State},
year = {2026},
date = {2026-11-07},
url = {https://heimdallatlas.com/nl/politiek/raadvanstate},
urldate = {2026-11-08},
note = {Geraadpleegd op 8 november 2026; dataversie 4bfe5f69e288e73a}
} Dataversie 4bfe5f69e288e73a: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.