Heimdall Atlas
Mijn eenheid

1945 tot 2026

Tijdlijn

Missies, mensen en geld van Defensie, per jaar op één tijdas. Kies een jaar om dat jaar te zien.

Over deze tijdlijn

Elke rij is één reeks met een eigen schaal: hoe hoger de staaf, hoe meer in die rij. De rijen staan onder elkaar zodat je jaren kunt vergelijken. Deze pagina zegt niet dat het een het ander veroorzaakt; daarvoor zegt de data te weinig.

Lopende missies
18in 2026, tot nu (geteld)Per jaar
Militairen
ongeveer 42.500in 2025 (NAVO-telling)Per jaar
Deel van de economie
2,49%in 2025 (NAVO, raming)Per jaar

Bron: NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025)

Missies geteld door Heimdall

Lopende missies

Geteld uit de lijst van Heimdall (niet volledig)

meeste in één jaar: 20 missies (2025), laatste 18 missies (2026, tot nu)

Militairen

NAVO-telling, zoals gepubliceerd; tot 1996 inclusief dienstplichtigen

hoogste sinds 1970: ongeveer 115.000 (1972), laatste ongeveer 42.500 (2025)

Bronnen: NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025); NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2013-2020), PR/CP(2021)030; en 16 andere, zie de tabel

Meer over deze reeks

Deel van het bbp, NAVO

Defensie-uitgaven volgens de NAVO-definitie

hoogste sinds 1986: 3,1% (1987), laatste 2,49% (2025, raming)

Bronnen: NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025); NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2013-2020), PR/CP(2021)030; en 9 andere, zie de tabel

Deel van het bbp, Nederlandse telling

Defensie-uitgaven volgens de Miljoenennota’s en begrotingen

hoogste sinds 1990: 2,4% (1990), laatste 1,2% (2013)

Bron: Tweede Kamer, 34 000 X, nr. 12: lijst van vragen en antwoorden over de Defensiebegroting 2015

Defensienota’s vanaf 2018

Een hoger streepje: meer op die plek, te dicht bij elkaar om apart te tonen. Wijs het aan voor de lijst.

NAVO-verdrag: artikel 5 en 4

Een hoger streepje: meer op die plek, te dicht bij elkaar om apart te tonen. Wijs het aan voor de lijst.

Twee rijen voor het deel van het bbp: de NAVO en Nederland tellen anders. Waarom de cijfers verschillen

Jaar

1991

In 1991

Missies
6 in de lijst van Heimdall: United Nations Truce Supervision Organisation (UNTSO), Multinational Force and Observers (MFO) in de Sinaï (Egypte), Tweede Golfoorlog Irak, Missies ECMM / EUMM, Operatie Provide Comfort, United Nations Angola Verification Mission II & III
Militairen
ongeveer 96.000

Bron: NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1970-1991, M-DPC-2(91)105 (1991)

Deel van het bbp
2,6% (NAVO, raming)
2,3% (Nederlandse telling)

Bronnen: NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1970-1991, M-DPC-2(91)105 (1991), Tweede Kamer, 34 000 X, nr. 12: lijst van vragen en antwoorden over de Defensiebegroting 2015

Alle jaren

Elk jaar van 1945 tot 2026 met de cijfers van de rijen hierboven.

Toon de tabel (82 jaren)
JaarLopende missies (geteld)Militairen (NAVO)Deel bbp (NAVO)Deel bbp (NL)
202618
202520ongeveer 42.5002,49% (raming)
202416ongeveer 41.9002,0% (raming)
202317ongeveer 41.1001,6%
202215ongeveer 40.6001,39%
202111ongeveer 40.9001,32%
202012ongeveer 40.4001,37%
201913ongeveer 39.7001,29%
201814ongeveer 39.3001,19%
201714ongeveer 39.5001,12%
201612ongeveer 40.0001,13%
201515ongeveer 40.6001,1%
201416ongeveer 41.2001,12%
201311ongeveer 42.2001,17%1,2%
201210ongeveer 44.0001,22%1,2%
201113ongeveer 45.0001,24%1,3%
201012ongeveer 48.0001,34%1,3%
200912ongeveer 48.0001,42%1,2%
200811ongeveer 47.0001,35%1,1%
200710ongeveer 48.0001,5%1,1%
200617ongeveer 49.0001,5%1,2%
200517ongeveer 50.0001,5%1,2%
200413ongeveer 49.0001,5%1,2%
200313ongeveer 53.0001,6%1,2%
200213ongeveer 53.0001,5%1,2%
200113ongeveer 52.0001,6% (raming)1,2%
200011ongeveer 52.0001,6%1,3%
199915ongeveer 54.0001,8%1,5%
199811ongeveer 55.0001,7%1,4%
19979ongeveer 57.0001,8%1,6%
199612ongeveer 64.0001,9%1,7%
199514ongeveer 67.0002,0%1,8%
199415ongeveer 77.0001,9%
199312ongeveer 86.0002,1%
199262,3%
19916ongeveer 96.0002,6% (raming)2,3%
19904ongeveer 104.0002,7%2,4%
19893ongeveer 106.0002,8%
19882ongeveer 107.0002,9%
19872ongeveer 106.0003,1%
19862ongeveer 106.0003,1%
19853ongeveer 103.000
19843ongeveer 103.000
19833ongeveer 104.000
19823ongeveer 106.000
19812ongeveer 108.000
19802ongeveer 107.000
19792ongeveer 107.000
19781ongeveer 106.000
19771ongeveer 103.000
19761ongeveer 106.000
19751ongeveer 107.000
19741
19731
19721ongeveer 115.000
19711ongeveer 113.000
19701ongeveer 112.000
19691
19681
19671
19662
19652
19642
19632
19623
19613
19603
19592
19582
19572
19562
19552
19542
19532
19522
19513
19503
19492
19482
19472
19461
19451

Bron militairen (NAVO): NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025)2014–2025, NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2013-2020), PR/CP(2021)0302013, NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2011-2018)2011–2012, NAVO, Defence Expenditures of NATO Countries (2008-2015), PR/CP(2016)0112008–2010, NAVO, Financial and economic data relating to NATO defence, PR/CP(2011)0272000–2007, NAVO, Financial and economic data relating to defence, NRC countries 1985-2006 (2006)2002–2004, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1980-2001 (2001)1980–2001, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1980-2000 (2000)1996, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1975-1998 (1998)1994, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1975-1997 (1997)1993, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1970-1991, M-DPC-2(91)105 (1991)1991, NAVO, Defence expenditures of NATO countries, M-DPC-2(90)70 (1990)1986–1989, NAVO, Defence expenditures of NATO countries, M-DPC-2(86)39 (1986)1970–1984, NAVO, Defence expenditures of NATO countries, M-DPC-2(83)28 (1983)1978–1981, NAVO, Defence expenditures of NATO countries, M-DPC-2(80)26 (1980)1976–1977, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1975-1999 (1999)1975, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1949-1978 (1978)1972, NAVO, Defence expenditures of NATO countries (1976)1971

Bron deel bbp (NAVO): NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2014-2025)2014–2025, NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2013-2020), PR/CP(2021)0302013, NAVO, Defence Expenditure of NATO Countries (2011-2018)2011–2012, NAVO, Defence Expenditures of NATO Countries (2008-2015), PR/CP(2016)0112008–2010, NAVO, Financial and economic data relating to NATO defence, PR/CP(2011)0272006–2007, NAVO, Financial and economic data relating to defence, NRC countries 1985-2006 (2006)2002–2005, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1980-2001 (2001)1997–2001, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1980-2000 (2000)1996, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1975-1999 (1999)1995, NAVO, Defence expenditures of NATO countries 1970-1991, M-DPC-2(91)105 (1991)1990–1991, NAVO, Defence expenditures of NATO countries, M-DPC-2(90)70 (1990)1986–1989

Bron deel bbp (NL): Tweede Kamer, 34 000 X, nr. 12: lijst van vragen en antwoorden over de Defensiebegroting 20151990–2013

Lopende missies: geteld door Heimdall uit zijn lijst van missies, niet volledig

Waar dit vandaan komt

Missies per jaar: geteld door Heimdall, elke missie uit zijn lijst die op enig moment in dat jaar liep. Die lijst is een selectie van gecontroleerde missies, nog niet volledig. Dit telt anders dan Geschiedenis: daar telt een missie één keer, in het decennium waarin ze begon; hier telt ze in elk jaar dat ze liep. Militairen: de NAVO-telling van militair personeel, één cijfer per jaar, een raming als "ongeveer". Deel van het bbp: de NAVO-reeks en de Nederlandse reeks, zoals gepubliceerd, met "raming" waar de bron raamt; de bron van elk cijfer staat bij het jaar en onder de tabel. Een Defensienota staat midden in haar jaar: de maand staat niet in de data.

Hoe Heimdall met cijfers omgaat

Zo verwijs je hiernaar

Heimdall Atlas, ‘1991 op de tijdlijn’, bijgewerkt 4 november 2026, geraadpleegd 4 november 2026, https://heimdallatlas.com/tijdlijn?jaar=1991

Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.

Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX

APA

Heimdall Atlas. (2026, 4 november). 1991 op de tijdlijn. Geraadpleegd op 4 november 2026, van https://heimdallatlas.com/tijdlijn?jaar=1991

BibTeX

@misc{heimdall-tijdlijn-jaar-1991,
  author = {{Heimdall Atlas}},
  title = {1991 op de tijdlijn},
  year = {2026},
  date = {2026-11-04},
  url = {https://heimdallatlas.com/tijdlijn?jaar=1991},
  urldate = {2026-11-04},
  note = {Geraadpleegd op 4 november 2026; dataversie 71a605e8c4c3d454}
}

Dataversie 71a605e8c4c3d454: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.

Over verwijzen naar Heimdall