Algemene Rekenkamer

• Militair transport slaagt er vrijwel altijd in om van A naar B te komen. Het lukt vrijwel altijd om militair transport van A naar B te brengen, bijvoorbeeld door een omrijroute te nemen of door de rijsnelheid van treinen te verlagen. In een oorlogsscenario hebben zulke maatregelen wel substantiële gevolgen voor het dagelijkse verkeer.
• Veel geld nodig voor militaire mobiliteit, maar minister weet niet hoeveel precies. De minister van IenW heeft eerste ramingen gemaakt voor militaire mobiliteit, maar heeft nog geen compleet overzicht van hoeveel geld hiervoor nodig is.
• Veel geld nodig voor militaire mobiliteit, maar minister weet niet hoeveel precies. Figuur 2 laat zien dat er mogelijk € 9,5 miljard nodig is voor militaire mobiliteit, maar dat daarnaast een groot deel van de opgave nog onbekend is.

Het rapport noemt er meer; dit zijn de eerste 5.

• Plannen leiden niet tot voldoende concrete resultaten. Defensie werkt eraan om de bedrijfsvoering op orde te krijgen, maar dit leidt nog niet tot voldoende concrete resultaten.
• Plannen leiden niet tot voldoende concrete resultaten. Zo is Defensie begonnen met de uitvoering van het integraal verbeterplan voor de beveiliging van militaire objecten. Dat vinden wij positief, maar de doelstellingen voor 2025 zijn nog niet afdoende bereikt. De beveiliging blijft daarom, zeker gezien de huidige dreiging, een ernstige onvolkomenheid.
• € 4,3 miljard aan fouten en onzekerheden DMF. Uit ons onderzoek blijkt echter dat Defensie dit regelmatig niet voldoende onderbouwt, en dat is niet volgens de regels. We constateren bij het DMF (begrotingshoofdstuk K) in totaal € 4,3 miljard aan fouten en onzekerheden in de aangegane verplichtingen.

Het rapport noemt er meer; dit zijn de eerste 5.

• Tenslotte zien we dat het aantal asielzoekers en secundaire migranten dat bij een binnengrenscontrole werd aangetroffen, daalde. Deze aantallen lagen altijd al laag en halveerden sinds de herinvoering van de binnengrenscontroles.
• Samenvattend wijzen de eerste resultaten van de herinvoering van binnengrenscontroles er niet op dat hiermee de kabinetsdoelen sneller worden bereikt dan met de eerdere MTV-controles.

• De minister van Defensie heeft onvoldoende inzicht in de uitgaven. De Algemene Rekenkamer concludeert dat de minister van Defensie niet kan aangeven of achterhalen hoeveel publiek geld er besteed wordt aan de derde hoofdtaak van de krijgsmacht.
• De minister van Defensie heeft onvoldoende inzicht in de uitgaven. Wij hebben berekend dat de minister van Defensie jaarlijks gemiddeld minstens € 674 miljoen heeft besteed aan de derde hoofdtaak.
• De minister van Defensie was doeltreffend bij ondersteuning van civiele autoriteiten. De Algemene Rekenkamer concludeert dat de minister van Defensie doeltreffend was in het ondersteunen van civiele autoriteiten, ondanks de tekortkomingen in de beleidsvoorbereiding en -evaluatie.

Het rapport noemt er meer; dit zijn de eerste 5.

• Structureel tekort aan juridisch personeel en geen zaakvolgsysteem bij Defensie. Uit ons onderzoek blijkt dat de juridische afdeling van het ministerie van Defensie kampt met een structureel tekort aan juridisch personeel.
• Structureel tekort aan juridisch personeel en geen zaakvolgsysteem bij Defensie. Ook beschikt het ministerie niet over een zaakvolgsysteem systeem dat het bijhouden van RVS-aanvragen ondersteunt.
• Inzet externe deskundigen kost extra tijd. Meestal (in 70% van de voorkomende gevallen) schakelt het ministerie of de veteraan een medisch adviseur in. Zaken waarin dit gebeurt, duren al snel een jaar langer dan zaken waarin dit niet gebeurt.

• Veel inspanningen geleverd maar in de praktijk onvoldoende resultaat. Dit heeft in 2024 niet geleid tot concrete verbeteringen: uit defensietesten blijkt dat belangrijke militaire objecten onvoldoende beveiligd zijn en dat het beveiligingsbewustzijn onder defensiemedewerkers nog ernstig tekort schiet.
• Veel inspanningen geleverd maar in de praktijk onvoldoende resultaat. In 2024 zagen wij wel vooruitgang op verschillende meerjarig bestaande onvolkomenheden, zoals bij het inkoopbeheer.
• Bezwaar beveiliging militaire objecten. De beveiliging van de militaire objecten was voor het derde opeenvolgende jaar niet op orde. Dit was voor de Algemene Rekenkamer reden om op 2 april 2025 bezwaar te maken.

Het rapport noemt er meer; dit zijn de eerste 5.

• Fysieke beveiliging van het NAFIN is onvoldoende. Maar een tweede conclusie is dat de fysieke beveiliging van het NAFIN onvoldoende is.
• Fysieke beveiliging van het NAFIN is onvoldoende. Dit leidt ons tot de conclusie dat Nederland in een zeer gespannen geopolitieke situatie militair gezien onvoldoende alert is op sabotagerisico’s door statelijke actoren.
• Beperkte militaire regie en controle vanuit Defensie over het netwerk. De derde conclusie is dat het ontbreekt aan militaire regie en controle vanuit Defensie over het netwerk.

• Conclusies. Het benodigde levensduurkostenbudget voor de nieuwe onderzeeboten is sinds ons laatste rapport toegenomen en het kostenoverzicht is niet compleet.
• Conclusies. De minister van Defensie kan meer doen om de toekomstige kosten en risico’s in beeld te brengen en moet ook meer kosten tot de levensduurkosten toerekenen.
• Conclusies. De keuze voor de aanschaf van een vierde onderzeeboot wordt niet langer door de normen onderbouwd.

Het rapport noemt er meer; dit zijn de eerste 5.

• Problemen bedrijfsvoering groter, risico voor slagkracht. We constateren tegelijkertijd dat er te weinig urgentie is voor het op orde brengen van de bedrijfsvoering, bijvoorbeeld bij onderdelen met risico’s voor de veiligheid zoals de beveiliging van militaire objecten, het beheer van cryptografiemiddelen en het beheer van munitie.
• Problemen bedrijfsvoering groter, risico voor slagkracht. Het Ministerie van Defensie heeft te maken met langdurige, zich opstapelende problemen in de bedrijfsvoering. Dit blijkt uit het aantal van 7 onvolkomenheden.
• Problemen bedrijfsvoering groter, risico voor slagkracht. De minister heeft in 2023 het tij niet weten te keren. Sterker nog: de problemen in de bedrijfsvoering worden groter, ondanks de inspanningen van de minister van Defensie, en dit raakt de slagkracht van Defensie.

Het rapport noemt er meer; dit zijn de eerste 5.

• Onze conclusies. We constateren daarnaast dat 63% van de investeringsprojecten vertraagd is. De verplichte evaluatiefase van grote investeringsprojecten in het Defensie Materieel Proces, de E-fase, wordt nauwelijks uitgevoerd terwijl dit wel belangrijke lessen op kan leveren voor toekomstige verwervingstrajecten voor defensiematerieel.
• Onze conclusies. Onze oordelen over de beleidsinformatie, de bedrijfsvoeringsinformatie en de financiële informatie in het jaarverslag van het Defensiematerieelbegrotingsfonds zijn positief, met uitzondering van ons oordeel over de rechtmatigheid van de verplichtingen.