1999 tot nu
Algemene Rekenkamer
Wat de Algemene Rekenkamer vond bij Defensie, in haar eigen woorden.
Waar dit vandaan komt
De Algemene Rekenkamer controleert of het Rijk zijn geld goed en volgens de regels uitgeeft. Elk jaar onderzoekt ze het jaarverslag van Defensie (het verantwoordingsonderzoek; het jaar in de kantlijn is het jaar waarover het gaat), en ze onderzoekt onderwerpen als de aanschaf van de F-35 en de onderzeeboten, het personeel en de missies. Ook rapporten over de inlichtingendiensten, de NCTV en de crisisbeheersing staan hier.
Hier staan haar conclusies letterlijk, zoals het rapport ze vooraan zet: hooguit vijf, en het rapport zegt het als er meer zijn. Het is het oordeel van de Rekenkamer, niet dat van Heimdall. Brieven van de Rekenkamer, zoals die over de begroting, staan er niet in.
- Laatste rapport
- Focus op militaire mobiliteit13 okt 2026Alle rapporten
Wanneer
Elke streep is een rapport, op de dag dat het verscheen. Kies er een.
Rapporten
- 28 feb 2002: Een vlucht door de tijd: rekenkamers en de F-16, 28 feb 2002
- 14 jun 2001: Voorbereiding rampenbestrijding, 14 jun 2001
- 16 mei 2001: Rapport bij de financiële verantwoording 2000 van het Ministerie van Defensie, 16 mei 2001
- 17 mei 2000: Rapport bij de financiële verantwoording 1999 van het Ministerie van Defensie, 17 mei 2000
- 19 mei 2004: Rapport bij het jaarverslag 2003 van het Ministerie van Defensie (X), 19 mei 2004
- 4 feb 2004: Beveiliging militaire objecten, 4 feb 2004
- 2 dec 2003: Personeelsvoorziening krijgsmacht, 2 dec 2003
- 17 jun 2003: Communicatienetwerk C2000 en Geïntegreerd Meldkamersysteem, 17 jun 2003
- 21 mei 2003: Rapport bij het jaarverslag 2002 van het Ministerie van Defensie (X), 21 mei 2003
- 10 apr 2003: Uitwisseling van opsporings- en terrorisme-informatie, 10 apr 2003
- 5 jun 2002: Rapport bij de financiële verantwoording 2001 van het Ministerie van Defensie, 5 jun 2002
- 11 okt 2006: Monitoring verwerving Joint Strike Fighter; Stand van zaken september 2006, 11 okt 2006
- 11 okt 2006: Managementinformatie over inzetbaarheid Defensie, 11 okt 2006
- 17 mei 2006: Rapport bij het jaarverslag 2005 van het Ministerie van Defensie (X), 17 mei 2006
- 7 dec 2005: Beveiliging militaire objecten: vervolgonderzoek, 7 dec 2005
- 28 sep 2005: Gebruik van grenscontroles bij terrorismebestrijding, 28 sep 2005
- 18 mei 2005: Rapport bij het jaarverslag 2004 van het Ministerie van Defensie (X), 18 mei 2005
- 7 apr 2005: Functioneren Kustwacht Nederland, 7 apr 2005
- 3 feb 2009: Monitoring verwerving Joint Strike Fighter, stand van zaken oktober 2008, 3 feb 2009
- 19 jun 2008: Alerteringssysteem Terrorismebestrijding, 19 jun 2008
- 21 mei 2008: Rapport bij het jaarverslag 2007 van het Ministerie van Defensie (X), 21 mei 2008
- 4 dec 2007: Monitoring verwerving Joint Strike Fighter: stand van zaken september 2007, 4 dec 2007
- 16 mei 2007: Rapport bij het jaarverslag 2006 van het Ministerie van Defensie (X), 16 mei 2007
- 24 mrt 2011: Monitoring vervanging F-16: Stand van zaken december 2010; onder andere ontwikkelingen Joint Strike Fighter, 24 mrt 2011
- 19 mei 2010: Rapport bij het jaarverslag 2009 van het Ministerie van Defensie (X), 19 mei 2010
- 4 feb 2010: Monitoring verwerving Joint Strike Fighter: Stand van zaken augustus 2009, 4 feb 2010
- 10 dec 2009: Verantwoordingsinformatie operationele gereedheid Defensie, 10 dec 2009
- 20 mei 2009: Rapport bij het jaarverslag 2008 van het Ministerie van Defensie (X), 20 mei 2009
- 24 okt 2012: Uitstapkosten Joint Strike Fighter, 24 okt 2012
- 16 mei 2012: Rapport bij het Jaarverslag 2011 van het Ministerie van Defensie (X), 16 mei 2012
- 3 apr 2012: Monitoring vervanging F-16; stand van zaken december 2011; inzetbaarheid F-16 en ontwikkelingen Joint Strike Fighter, 3 apr 2012
- 18 mei 2011: Rapport bij het jaarverslag 2010 van het Ministerie van Defensie (X), 18 mei 2011
- 13 nov 2014: Zicht overheden op beschermen burgers en bedrijven, 13 nov 2014
- 21 mei 2014: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2013 bij het Ministerie van Defensie (X), 21 mei 2014
- 19 sep 2013: Validering nota ‘In het belang van Nederland’, 19 sep 2013
- 15 mei 2013: Rapport bij het Jaarverslag 2012 van het Ministerie van Defensie (X), 15 mei 2013
- 18 mei 2016: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2015 bij het Ministerie van Defensie (X), 18 mei 2016
- 20 mei 2015: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2014 Ministerie van Defensie (X), 20 mei 2015
- 19 mei 2015: Bezuinigingen en intensiveringen bij de AIVD; Budgettaire turbulentie in de periode 2012-2015, 19 mei 2015
- 6 mrt 2019: Lessen van de JSF; Grip krijgen op grote projecten voor aanschaf defensiematerieel, 6 mrt 2019
- 31 okt 2018: Financiële processen JSF; Internationaal samenwerken, nationaal controleren, 31 okt 2018
- 13 jun 2018: Inzet Nederlandse krijgsmacht voor VN-missie in Mali; Goed improviseren vergt goede voorbereiding, 13 jun 2018
- 16 mei 2018: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2017 Ministerie van Defensie (X), 16 mei 2018
- 17 mei 2017: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2016 Ministerie van Defensie (X), 17 mei 2017
- 22 apr 2021: Slagkracht AIVD en MIVD; De wet dwingt, de tijd dringt, de praktijk wringt, 22 apr 2021
- 13 apr 2021: Uit het vizier; Wat gebeurde er met de voorgenomen doelstellingen van 2011 tot bezuinigingen op defensiebegroting?, 13 apr 2021
- 12 okt 2020: Vizier op de vervanging van de onderzeeboten; De studiefase doorgelicht, 12 okt 2020
- 20 mei 2020: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2019 Ministerie van Defensie (X), 20 mei 2020
- 20 apr 2020: Digitalisering aan de grens; Cybersecurity van het grenstoezicht door de Koninklijke Marechaussee op Schiphol, 20 apr 2020
- 15 mei 2019: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2018 Ministerie van Defensie (X), 15 mei 2019
- 4 mrt 2025: De derde hoofdtaak van de krijgsmacht; Ondersteuning bij rampenbestrijding, rechtshandhaving en humanitaire hulp, 4 mrt 2025
- 11 feb 2025: Focus op schadevergoedingen voor veteranen, 11 feb 2025
- 7 nov 2024: De kracht en kwetsbaarheid van het digitale krijgsmachtnetwerk NAFIN, 7 nov 2024
- 23 mei 2024: Vizier op de vervanging van de onderzeeboten, deel 2; De verwervingsfase doorgelicht, 23 mei 2024
- 15 mei 2024: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2023 Defensiematerieelbegrotingsfonds (K), 15 mei 2024
- 15 mei 2024: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2023 Ministerie van Defensie (X), 15 mei 2024
- 17 mei 2023: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2022 Defensiematerieelbegrotingsfonds (K), 17 mei 2023
- 17 mei 2023: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2022 Ministerie van Defensie (X), 17 mei 2023
- 13 okt 2026: Focus op militaire mobiliteit, 13 okt 2026
- 20 mei 2026: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2025 ministerie van Defensie en Defensiematerieelbegrotingsfonds, 20 mei 2026
- 3 jun 2025: Focus op grenscontroles, 3 jun 2025
- 21 mei 2025: Resultaten verantwoordingsonderzoek 2024 ministerie van Defensie en Defensiematerieelbegrotingsfonds, 21 mei 2025
Een hoger streepje: meer op die plek, te dicht bij elkaar om apart te tonen. Kies het voor de lijst.
Alle rapporten
Elk rapport met de conclusies die het zelf vooraan zet, letterlijk.
2021
Slagkracht AIVD en MIVD; De wet dwingt, de tijd dringt, de praktijk wringt (opent in nieuw venster)
Onderzoek van de Algemene Rekenkamer, verschenen op
Volgens de Algemene Rekenkamer (Samenvatting, 1.3 Conclusies):
- Conclusies.
Onze hoofdconclusie is dat in het debat over de invoering van de Wiv 2017 en in de voorbereiding op de implementatie van de nieuwe wet onvoldoende aandacht is besteed aan de impact van de Wiv 2017 op de uitvoeringspraktijk van de I&V-diensten.
Nog 4 kernboodschappen
- Operationele slagkracht en toekomstbestendigheid van de I&V-diensten staan onder druk.
Kabelinterceptie, de belangrijkste nieuwe bevoegdheid voor de I&V-diensten, is ruim 2 jaar na de inwerkingtreding van de wet nog niet gerealiseerd.
- Operationele slagkracht en toekomstbestendigheid van de I&V-diensten staan onder druk.
Nieuwe waarborgen uit de Wiv 2017 beperken de inzet van bepaalde bijzondere bevoegdheden.
- Operationele slagkracht en toekomstbestendigheid van de I&V-diensten staan onder druk.
Daarnaast zien we bij operationele teams – om de Wiv 2017 rechtmatig uit te voeren – een toename van administratieve handelingen waardoor minder tijd overblijft voor het uitvoeren van onderzoek in het belang van de nationale veiligheid.
- Operationele slagkracht en toekomstbestendigheid van de I&V-diensten staan onder druk.
De inlichtingenpositie van de I&V-diensten staat daarenboven onder druk omdat de implementatie van de Wiv 2017 is onderschat en nog niet is afgerond.
Het rapport noemt er meer; dit zijn de eerste 5.
Waar de datum staat
Rapport22-04-2021PDF-document1.13 MB82 pagina's
- Conclusies.
2021
Onderzoek van de Algemene Rekenkamer, verschenen op
Volgens de Algemene Rekenkamer (1 Inleiding, paragrafen 1.2-1.4 (uitkomsten van het onderzoek; de 7 lessen staan in hoofdstuk 5)):
- Uitkomsten onderzoek: geen van de bezuinigingen is gehaald.
10 jaar na de bezuinigingsoperatie constateren wij dat geen van de onderzochte bezuinigingsdoelstellingen zijn gerealiseerd. Hierdoor is in deze periode op de vier casussen 46%, oftewel € 423 miljoen cumulatief, minder bezuinigd dan beoogd in de Beleidsbrief.
Nog 4 kernboodschappen
- Uitkomsten onderzoek: geen van de bezuinigingen is gehaald.
Uit ons onderzoek blijkt dat de bezuinigingen anders uitgevoerd zijn dan in 2011 werd beoogd en dat af te stoten materieel vaak toch wordt aangehouden en zelfs wordt uitgebreid. Dat is vanuit het oogpunt van de bezuiniging niet doeltreffend.
- Uitkomsten onderzoek: geen van de bezuinigingen is gehaald.
Als voorbeeld: het weer kopen van gevechtstanks kost meer dan € 1 miljard. Wij concluderen dat dit bijna 8 maal duurder uitvalt dan wanneer de na 2011 door Nederland verkochte tanks waren geüpgraded naar hetzelfde type in plaats van verkocht.
- Aanpassingen in begroting en administratie nodig om inzicht in bezuinigingen te krijgen.
De Algemene Rekenkamer heeft de 4 casussen in dit rapport zelf moeten reconstrueren omdat de administratie van het Ministerie van Defensie zelfs na tien jaar geen realisatiecijfers kan produceren.
- Geordend en toegankelijk archief essentieel voor democratische controle.
Daarom oordelen we dat het archief van het Ministerie van Defensie niet in de goede, geordende en toegankelijke staat is die de Archiefwet voorschrijft.
Waar de datum staat
Rapport13-04-2021PDF-document813.31 KB44 pagina's
- Uitkomsten onderzoek: geen van de bezuinigingen is gehaald.
Zo verwijs je hiernaar
Heimdall Atlas, ‘Algemene Rekenkamer’, bijgewerkt 8 november 2026, geraadpleegd 9 november 2026, https:/
Heimdall zet op een rij wat anderen publiceerden. Gebruik je een feit, noem dan ook de oorspronkelijke bron: die staat erbij.
Voor een scriptie of publicatie: APA en BibTeX
APA
Heimdall Atlas. (2026, 8 november). Algemene Rekenkamer. Geraadpleegd op 9 november 2026, van https:/
BibTeX
@misc{heimdall-nl-politiek-rekenkamer,
author = {{Heimdall Atlas}},
title = {Algemene Rekenkamer},
year = {2026},
date = {2026-11-08},
url = {https://heimdallatlas.com/nl/politiek/rekenkamer},
urldate = {2026-11-09},
note = {Geraadpleegd op 9 november 2026; dataversie c958b6e8bbb4353a}
} Dataversie c958b6e8bbb4353a: daarmee is precies na te gaan welke gegevens je zag.